HomeRig VedaMandala 2Sukta 11Mantra 10
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Sukta 2.11

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

अरोरवीद्वृष्णो अस्य वज्रोऽमानुषं यन्मानुषो निजूर्वात् । नि मायिनो दानवस्य माया अपादयत्पपिवान्त्सुतस्य ॥

अरो॑रवी॒द्वृष्णो॑ अस्य॒ वज्रोऽमा॑नुषं॒ यन्मानु॑षो नि॒जूर्वा॑त् । नि मा॒यिनो॑ दान॒वस्य॑ मा॒या अपा॑दयत्पपि॒वान्त्सु॒तस्य॑ ॥

ároravīd vṛ́ṣṇo asya vájro ’mā́nuṣaṃ yán mā́nuṣo nijū́rvāt | ní māyíno dānavásya māyā́ apā́dayat papivā́nt sutásya ||

The vajra of this Bull roared—non-human in its might—when the human (in us) is worn down. Drinking of the pressed Soma, he cast down the illusive arts of the Dānava, the deceiver.

अरो॑रवीत् । वृष्णः॑ । अ॒स्य॒ । वज्रः॑ । अमा॑नुषम् । यत् । मानु॑षः । नि॒ऽजूर्वा॑त् । नि । मा॒यिनः॑ । दा॒न॒वस्य॑ । मा॒याः । अपा॑दयत् । प॒पि॒ऽवान् । सु॒तस्य॑ ॥अरोरवीत् । वृष्णः । अस्य । वज्रः । अमानुषम् । यत् । मानुषः । निजूर्वात् । नि । मायिनः । दानवस्य । मायाः । अपादयत् । पपिवान् । सुतस्य ॥aroravīt | vṛṣṇaḥ | asya | vajraḥ | amānuṣam | yat | mānuṣaḥ | ni-jūrvāt | ni | māyinaḥ | dānavasya | māyāḥ | apādayat | papi-vān | sutasya

अरोरवीत्he roared / cried aloud
अरोरवीत्:
Kriyā (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Rootरु (रव्/रु) धातु (√ru ‘to roar/cry’), with reduplication
वृष्णःof the Bull (mighty one)
वृष्णः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootवृषन् (प्रातिपदिक ‘bull; mighty one’)
अस्यof him / his
अस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वज्रःthe thunderbolt
वज्रः:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootवज्र (प्रातिपदिक ‘thunderbolt’)
अमानुषम्non-human, superhuman
अमानुषम्:
Karma (कर्म) / Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootअ-मानुष (प्रातिपदिक ‘non-human, superhuman’)
यत्which
यत्:
Sambandha (यद्-तद् सम्बन्ध)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मानुषःa man / the human
मानुषः:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun/Adjective
Rootमानुष (प्रातिपदिक ‘human’)
निजूर्वात्wore down / was crushed
निजूर्वात्:
Kriyā (उपवाक्य-क्रिया)
TypeVerb
Rootज्वर्/जुर् (√jur/√jūr ‘to waste away, be worn down’), with नि- उपसर्ग; Vedic injunctive/precative-like aorist form
निdown, forth
नि:
Upasarga (क्रियाविशेषक)
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/अव्यय)
मायिनःof the sorcerer / the crafty one
मायिनः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective (used substantively)
Rootमायिन् (प्रातिपदिक ‘possessing māyā, sorcerous’)
दानवस्यof the Dānava (demon)
दानवस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक ‘Dānava, demon’)
मायाःthe magical powers / illusions
मायाः:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootमाया (प्रातिपदिक ‘magic, illusion, stratagem’)
अपादयत्he drove away / removed
अपादयत्:
Kriyā (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Rootअप-√दा (√dā ‘to put/place’, causative ‘to cause to go away/remove’)
पपिवान्having drunk
पपिवान्:
Kartā (कर्ता) (इन्द्रः—‘having drunk’)
TypeParticiple
Rootपा (√pā ‘to drink’), perfect participle active
सुतस्यof the pressed Soma
सुतस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक ‘pressed (Soma)’) from √सु ‘to press’