HomeRig VedaMandala 2Sukta 10Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 2.10

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh

जिघर्म्यग्निं हविषा घृतेन प्रतिक्षियन्तं भुवनानि विश्वा । पृथुं तिरश्चा वयसा बृहन्तं व्यचिष्ठमन्नै रभसं दृशानम् ॥

जिघ॑र्म्य॒ग्निं ह॒विषा॑ घृ॒तेन॑ प्रतिक्षि॒यन्तं॒ भुव॑नानि॒ विश्वा॑ । पृ॒थुं ति॑र॒श्चा वय॑सा बृ॒हन्तं॒ व्यचि॑ष्ठ॒मन्नै॑ रभ॒सं दृशा॑नम् ॥

jígharmy agníṃ havíṣā ghṛténa prati-kṣiyántaṃ bhúvanāni víśvā | pṛthúṃ tiraścā́ váyasā bṛhántam vyáciṣṭham ánnai rabhasáṃ dṛśā́nam ||

I anoint Agni with the offering and with clarified butter—him who takes possession of all the worlds. Wide, spreading across, great in growth, most pervasive—seen as a swift power through the nourishments.

जिघ॑र्मि । अ॒ग्निम् । ह॒विषा॑ । घृ॒तेन॑ । प्र॒ति॒ऽक्षि॒यन्त॑म् । भुव॑नानि । विश्वा॑ । पृ॒थुम् । ति॒र॒श्चा । वय॑सा । बृ॒हन्त॑म् । व्यचि॑ष्ठम् । अन्नैः॑ । र॒भ॒सम् । दृशा॑नम् ॥जिघर्मि । अग्निम् । हविषा । घृतेन । प्रतिक्षियन्तम् । भुवनानि । विश्वा । पृथुम् । तिरश्चा । वयसा । बृहन्तम् । व्यचिष्ठम् । अन्नैः । रभसम् । दृशानम् ॥jigharmi | agnim | haviṣā | ghṛtena | prati-kṣiyantam | bhuvanāni | viśvā | pṛthum | t iraścā | vayasā | bṛhantam | vyaciṣṭham | annaiḥ | rabhasam | dṛśānam

जिघर्मिI anoint / I serve (Agni)
जिघर्मि:
Kartā (अहं, implied)
TypeVerb
Rootघृ (धातु; ‘to sprinkle/anoint’ → वेद. ‘to besmear, to offer/serve with ghee’) [reduplicated present]
अग्निम्Agni
अग्निम्:
Karma
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
हविषाwith oblation
हविषा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
घृतेनwith ghee
घृतेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootघृत (प्रातिपदिक)
प्रतिtowards, in return
प्रति:
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
क्षियन्तम्dwelling / abiding (among)
क्षियन्तम्:
Karma (अग्निम् विशेषणम्)
TypeAdjective (participle)
Rootक्षि (धातु; ‘to dwell, abide, rule’) → क्षियन्त् (वर्तमान कृदन्त)
भुवनानिthe worlds
भुवनानि:
Adhikaraṇa (अर्थतः ‘among/in the worlds’), but formally कर्म-सम्बन्धः with participle
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक)
विश्वाall
विश्वा:
TypeAdjective
Rootविश्व (सर्व/विशेषण-प्रातिपदिक)
पृथुम्broad, wide
पृथुम्:
Karma (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootपृथु (प्रातिपदिक)
तिरश्चाcrosswise, spreading sideways
तिरश्चा:
TypeAdjective (indeclinable-like in Vedic usage)
Rootतिरश्च्/तिर्यञ्च् (प्रातिपदिक; ‘crosswise, sideways’)
वयसाwith vigor / with strength
वयसा:
Karaṇa / Hetu (by/with vigor; by strength)
TypeNoun
Rootवयस् (प्रातिपदिक)
बृहन्तम्lofty, great
बृहन्तम्:
Karma (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootबृहन्त् (प्रातिपदिक; ‘great, lofty’)
व्यचिष्ठम्most far-spreading
व्यचिष्ठम्:
Karma (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootव्यचिष्ठ (प्रातिपदिक; superlative of व्यचस्/व्यच् ‘wide-spreading, far-reaching’)
अन्नैःwith foods / with offerings
अन्नैः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअन्न (प्रातिपदिक)
रभसम्impetuous, swift
रभसम्:
Karma (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootरभस (प्रातिपदिक; ‘impetuous, vehement, swift’)
दृशानम्shining/visible; being seen
दृशानम्:
Karma (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective (participle)
Rootदृश् (धातु; ‘to see’) → दृशान (वेद. मध्यम/आत्मनेपदीय वर्तमान कृदन्त; ‘seeing, visible’)