HomeRig VedaMandala 2Sukta 10Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 2.10

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh

जोहूत्रो अग्निः प्रथमः पितेवेळस्पदे मनुषा यत्समिद्धः । श्रियं वसानो अमृतो विचेता मर्मृजेन्यः श्रवस्यः स वाजी ॥

जो॒हूत्रो॑ अ॒ग्निः प्र॑थ॒मः पि॒तेवे॒ळस्प॒दे मनु॑षा॒ यत्समि॑द्धः । श्रियं॒ वसा॑नो अ॒मृतो॒ विचे॑ता मर्मृ॒जेन्य॑: श्रव॒स्य१॒॑: स वा॒जी ॥

johū́tro agníḥ prathamáḥ pitéva íḷas-páde mánuṣā yát sámiddhaḥ | śríyaṃ vásāno amṛ́to vícetā marmṛjényāḥ śravasyàḥ sá vājī́ ||

Agni, the much-invoking, is the first—like a father—when he is kindled by men in the place of Iḷā. Wearing the radiance of plenitude, immortal and discerning, he is the purifier who is to be rubbed bright; he is the bringer of victorious force and of worthy fame.

जो॒हूत्रः॑ । अ॒ग्निः । प्र॒थ॒मः । पि॒ताऽइ॑व । इ॒ळः । प॒दे । मनु॑षा । यत् । सम्ऽइ॑द्धः । श्रिय॑म् । वसा॑नः । अ॒मृतः॑ । विऽचे॑ताः । म॒र्मृ॒जेन्यः॑ । श्र॒व॒स्यः॑ । सः । वा॒जी ॥जोहूत्रः । अग्निः । प्रथमः । पिताइव । इळः । पदे । मनुषा । यत् । सम्इद्धः । श्रियम् । वसानः । अमृतः । विचेताः । मर्मृजेन्यः । श्रवस्यः । सः । वाजी ॥johūtraḥ | agniḥ | prathamaḥ | pitāiva | iḷaḥ | pade | manuṣā | yat | sam-iddhaḥ | śriyam | vasānaḥ | amṛtaḥ | vi-cetāḥ | marmṛjenyaḥ | śravasyaḥ | saḥ | vājī

जो॒हूत्रःthe well-invoking/ever-invoking (priestly) one
जो॒हूत्रः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootजुहूत्र (प्रातिपदिक; √हु ‘आह्वाने/होमकर्मणि’ से कृत)
अ॒ग्निःAgni (fire-god)
अ॒ग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
प्र॑थ॒मःfirst, foremost
प्र॑थ॒मः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
पि॒ताfather
पि॒ता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
इ॒वlike, as
इ॒व:
TypeIndeclinable
Rootइव
इ॒ळाwith/through Iḷā (ritual nourishment/Idā)
इ॒ळा:
करण
TypeNoun
Rootइळा/इडा (प्रातिपदिक; वैदिक)
स्प॒देin the track/footing, in the place/step
स्प॒दे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootस्पद (प्रातिपदिक)
मनु॑षाby/with Manu (i.e., by the man/Manu, the archetypal man)
मनु॑षा:
करण
TypeNoun
Rootमनुष्/मनुष्य (प्रातिपदिक; वैदिक रूप)
यत्when/that which
यत्:
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सम्together, fully
सम्:
TypePreverb
Rootसम्
इ॒द्धःkindled, ignited
इ॒द्धः:
कर्तृ
TypeAdjective/Participle
Root√इध् (दीप्तौ) → इद्ध (कृदन्त)
श्रियम्splendour, prosperity
श्रियम्:
कर्म
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक)
वसा॑नःwearing, putting on (clad in)
वसा॑नः:
कर्तृ
TypeParticiple
Root√वस् (आच्छादने) → वसान (शतृ/आत्मनेपदी वर्तमान कृदन्त)
अ॒मृतःimmortal
अ॒मृतः:
कर्तृ
TypeAdjective/Noun
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
विapart, distinctly
वि:
TypePreverb
Rootवि
चे॑ताthe discerning one, the wise
चे॑ता:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Root√चित् (चेतने) → चेतृ/चेता (कर्तृवाचक)
मर्मृ॒जेन्यःpurifying, cleansing
मर्मृ॒जेन्यः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootमर्मृजेन्य (प्रातिपदिक; √मृज् ‘मार्जने/शोधने’ से व्युत्पन्न)
श्रव॒स्यःfame-bringing, glorious
श्रव॒स्यः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootश्रवस्य (प्रातिपदिक; श्रवस् ‘यशस्’ से)
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वा॒जीthe prize-winner, vigorous one
वा॒जी:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootवाजिन्/वाजी (प्रातिपदिक)