Rig Veda 2.1.9: Mandala 2, Sukta 1, Mantra 9

Sukta 2.1

Rishi: Gṛtsamada

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

त्वामग्ने पितरमिष्टिभिर्नरस्त्वां भ्रात्राय शम्या तनूरुचम् । त्वं पुत्रो भवसि यस्तेऽविधत्त्वं सखा सुशेवः पास्याधृषः ॥

Transliteration

tvām agne pitáraṃ iṣṭíbhir náras tvā́ṃ bhrā́trāya śámyā tanūrúcam | tvaṃ putró bhavasi yás te ávidhat tvaṃ sákhā suśévaḥ pāsi ādhṛ́ṣaḥ ||

Translation

O Agni, men by their offerings make you the Father; for the brother you become the kindly, body-bright companion. You become the Son of him who kindled you; you are the friend of good grace, and you protect without being assailable.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्वाम्: you (as object)
• त्वाम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• पितरम्: father
• पितरम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)

• इष्टिभिः: with offerings / with sacrifices
• इष्टिभिः: करण
• Type: Noun
• Root: इष्टि (प्रातिपदिक)

• नरः: men
• नरः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)

• त्वाम्: you
• त्वाम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• भ्रात्राय: for (as) a brother
• भ्रात्राय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: भ्रातृ (प्रातिपदिक)

• शम्या: beneficently; for welfare
• शम्या: —
• Type: Indeclinable
• Root: शम् (अव्यय/निपात; ‘कल्याणम्/शान्तिः’ अर्थे)

• तनूः: (your) body/person
• तनूः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: तनू (प्रातिपदिक)

• उचम्: shining; radiant
• उचम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: उच्/उच (प्रातिपदिक; ‘दीप्त/प्रकाशमान’ अर्थे)

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पुत्रः: a son
• पुत्रः: कर्तृ (भवसि इत्यस्य कर्तृ-सम्बन्धे) / विधेय-नाम
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)

• भवसि: you become/are
• भवसि: —
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)

• यः: who
• यः: कर्तृ (अविदत् इत्यस्य) / सम्बन्धक
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: of you; your
• ते: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अविधत्: has served/has arranged (for you); has done service
• अविधत्: —
• Type: Verb
• Root: वि-धा (धातु; ‘विधान/व्यवस्था/सेवा’ अर्थे), उपसर्गः अव/आ? (वैदिके ‘अविधत्’ = ‘अविधत्/अविधत्’ ‘सेवते/विधत्ते’)

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सखा: a friend
• सखा: कर्तृ (विधेय-नाम)
• Type: Noun
• Root: सखि/सखा (प्रातिपदिक)

• सुशेवः: very gracious; kindly
• सुशेवः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: सु-शेव (प्रातिपदिक; सु + शेव ‘हित/अनुकूल/कल्याणकारी’)

• पासि: you protect
• पासि: —
• Type: Verb
• Root: पा (धातु; ‘पालन/रक्षण’)

• अधृषः: unassailable; unconquerable
• अधृषः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: अ-धृष (प्रातिपदिक; ‘अधृष्य/अपराजेय’)