HomeRig VedaMandala 2Sukta 1Mantra 10
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Sukta 2.1

Rishi: Gṛtsamada
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable)

त्वमग्न ऋभुराके नमस्यस्त्वं वाजस्य क्षुमतो राय ईशिषे । त्वं वि भास्यनु दक्षि दावने त्वं विशिक्षुरसि यज्ञमातनिः ॥

त्वम॑ग्न ऋ॒भुरा॒के न॑म॒स्य१॒॑स्त्वं वाज॑स्य क्षु॒मतो॑ रा॒य ई॑शिषे । त्वं वि भा॒स्यनु॑ दक्षि दा॒वने॒ त्वं वि॒शिक्षु॑रसि य॒ज्ञमा॒तनि॑: ॥

tvám agna ṛbhúr āké namasyás tváṃ vā́jasya kṣumáto rā́ya īśiṣe | tváṃ ví bhāsy ánu dhakṣi dā́vane tváṃ viśíkṣur asi yajñám ātániḥ ||

O Agni, you are the skilful fashioner, worthy of adoration at the summit; you have mastery over the plenitude of force and the rich fullness. You shine out and you kindle along the line of right giving; you are the discerner-teacher who spreads the sacrifice wide.

त्वम् । अ॒ग्ने॒ । ऋ॒भुः । आ॒के । न॒म॒स्यः॑ । त्वम् । वाज॑स्य । क्षु॒ऽमतः॑ । रा॒यः । ई॒शि॒षे॒ । त्वम् । वि । भा॒सि॒ । अनु॑ । ध॒क्षि॒ । दा॒वने॑ । त्वम् । वि॒ऽशिक्षुः॑ । अ॒सि॒ । य॒ज्ञम् । आ॒ऽतनिः॑ ॥त्वम् । अग्ने । ऋभुः । आके । नमस्यः । त्वम् । वाजस्य । क्षुमतः । रायः । ईशिषे । त्वम् । वि । भासि । अनु । धक्षि । दावने । त्वम् । विशिक्षुः । असि । यज्ञम् । आतनिः ॥tvam | agne | ṛbhuḥ | āke | namasyaḥ | tvam | vājasya | kṣu-mataḥ | rāyaḥ | īśiṣe | tvam | vi | bhāsi | anu | dhakṣi | dāvane | tvam | vi-śikṣuḥ | asi | yajñam | ātaniḥ

त्वम्thou (you)
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
ऋभुःthe skillful one / artisan
ऋभुः:
कर्तृ (विशेषण-भावेन त्वम्-सम्बन्धि)
TypeNoun
Rootऋभु (प्रातिपदिक)
आकेnear, close by
आके:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootआक (प्रातिपदिक; अव्ययीभाव-प्रयोगः)
नमस्यःworthy of homage
नमस्यः:
कर्तृ (त्वम्-सम्बन्धि विशेषण)
TypeAdjective
Rootनमस् (प्रातिपदिक) → नमस्य (विशेषण)
त्वम्thou
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद्
वाजस्यof strength/prize (vāja)
वाजस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक)
क्षुमतःabounding in nourishment
क्षुमतः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective
Rootक्षुमत् (प्रातिपदिक)
रायःof wealth
रायः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootराय्/रायि (प्रातिपदिक; ‘wealth’)
ईशिषेthou rulest / hast mastery
ईशिषे:
क्रिया
TypeVerb
Rootईश् (धातु)
त्वम्thou
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद्
विapart, forth, widely
वि:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
भासिthou shinest
भासि:
क्रिया
TypeVerb
Rootभा (धातु)
अनुalong, in accordance with
अनु:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
दक्षिfor the sacrificial fee (dakṣiṇā)
दक्षि:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदक्षि (प्रातिपदिक; वैदिक रूप, ‘दक्षिणा/दक्षिण’ से सम्बन्ध)
दावनेto give, for giving
दावने:
प्रयोजन/सम्प्रदानार्थक
TypeVerbal noun (infinitival) / Kṛdanta
Rootदा (धातु) → दावन (कृदन्त-प्रातिपदिक)
त्वम्thou
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद्
विforth, distinctly
वि:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootवि
शिक्षुःthe instructor/guide
शिक्षुः:
कर्तृ (त्वम्-सम्बन्धि विशेषण)
TypeAgent noun (Kṛdanta)
Rootशिक्ष् (धातु) → शिक्षु (कृदन्त-प्रातिपदिक)
असिthou art
असि:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
यज्ञम्the sacrifice
यज्ञम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
आतनिḥthe stretcher/spreader (arranger)
आतनिḥ:
कर्तृ (त्वम्-सम्बन्धि विशेषण)
TypeAgent noun (Kṛdanta)
Rootआ-तन् (धातु) → आतनि (कृदन्त-प्रातिपदिक)