HomeRig VedaMandala 2Sukta 1Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 2.1

Rishi: Gṛtsamada (traditionally, Maṇḍala 2 attributed to Gṛtsamada Bhārgava)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 2.1; verse-length and cadence consistent)

त्वामग्ने दम आ विश्पतिं विशस्त्वां राजानं सुविदत्रमृञ्जते । त्वं विश्वानि स्वनीक पत्यसे त्वं सहस्राणि शता दश प्रति ॥

त्वाम॑ग्ने॒ दम॒ आ वि॒श्पतिं॒ विश॒स्त्वां राजा॑नं सुवि॒दत्र॑मृञ्जते । त्वं विश्वा॑नि स्वनीक पत्यसे॒ त्वं स॒हस्रा॑णि श॒ता दश॒ प्रति॑ ॥

tvām agne dame ā viśpátiṃ víśas tvā́ṃ rājā́naṃ suvidátram ṛñjate | tvaṃ víśvāni svanīka patyase tvaṃ sahásrāṇi śatá daśá práti ||

O Agni, in the home the peoples set you forward as the lord of the clan, as the king who brings the right discernment. You govern all luminous powers and ordered hosts; you stand facing the thousandfold, the hundredfold, the tenfold movements—mastering them in their forward urge.

त्वाम् । अ॒ग्ने॒ । दमे॑ । आ । वि॒श्पति॑म् । विशः॑ । त्वाम् । राजा॑नम् । सु॒ऽवि॒दत्र॑म् । ऋ॒ञ्ज॒ते॒ । त्वम् । विश्वा॑नि । सु॒ऽअ॒नी॒क॒ । प॒त्य॒से॒ । त्वम् । स॒हस्रा॑णि । श॒ता । दश॑ । प्रति॑ ॥त्वाम् । अग्ने । दमे । आ । विश्पतिम् । विशः । त्वाम् । राजानम् । सुविदत्रम् । ऋञ्जते । त्वम् । विश्वानि । सुअनीक । पत्यसे । त्वम् । सहस्राणि । शता । दश । प्रति ॥tvām | agne | dame | ā | viśpatim | viśaḥ | tvām | rājānam | su-vidatram | ṛñjate | tvam | viśvāni | su-anīka | patyase | tvam | sahasrāṇi | śatā | daśa | prati

त्वाम्you (as object)
त्वाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
दमेin the house/home
दमे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootदम (प्रातिपदिक)
towards, hither
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
विश्पतिम्lord of the clan/settlement
विश्पतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootविश्पति (प्रातिपदिक; विश् + पति)
विशःthe clans/peoples
विशः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक)
त्वाम्you
त्वाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद्
राजानम्king
राजानम्:
कर्म
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
सुविदत्रम्good giver/bestower
सुविदत्रम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootसुविदत्र (प्रातिपदिक; सु- + विदत्र)
ऋञ्जतेthey arrange/prepare (for), they set up
ऋञ्जते:
TypeVerb
Rootऋञ्ज् (धातु; ‘to set in order, to make ready, to adorn’)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद्
विश्वानिall (things), everything
विश्वानि:
कर्म
TypeAdjective/Substantive
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
स्वनीकO fair-faced/bright-visaged one
स्वनीक:
सम्बोधन
TypeAdjective (vocative)
Rootस्वनीक (प्रातिपदिक; सु- + अनीक)
पत्यसेyou rule/are lord over
पत्यसे:
TypeVerb
Rootपत्/पति (धातु-आधारित; denominative from पति ‘to be lord/master’)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद्
सहस्राणिthousands
सहस्राणि:
कर्म
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
शताhundreds
शता:
कर्म
TypeNoun
Rootशत (प्रातिपदिक)
दशtens
दश:
कर्म
TypeNumeral
Rootदश (प्रातिपदिक/संख्या)
प्रतिtowards; in return; each
प्रति:
TypeIndeclinable
Rootप्रति (उपसर्ग/अव्यय)