HomeRig VedaMandala 2Sukta 1Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 2.1

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)
Devata: Agni (as Rudra, Marut-lord, Pūṣan)
Chandas: Gāyatrī

त्वमग्ने रुद्रो असुरो महो दिवस्त्वं शर्धो मारुतं पृक्ष ईशिषे । त्वं वातैररुणैर्यासि शंगयस्त्वं पूषा विधतः पासि नु त्मना ॥

त्वम॑ग्ने रु॒द्रो असु॑रो म॒हो दि॒वस्त्वं शर्धो॒ मारु॑तं पृ॒क्ष ई॑शिषे । त्वं वातै॑ररु॒णैर्या॑सि शंग॒यस्त्वं पू॒षा वि॑ध॒तः पा॑सि॒ नु त्मना॑ ॥

tvám agne rudró ásuro mahó divás tváṃ śárdho mārutáṃ pṛkṣá īśiṣe | tváṃ vātáir aruṇáir yāsi śaṃgayás tváṃ pūṣā́ vidhatáḥ pāsi nú tmanā́ ||

You, O Agni, are Rudra, the mighty lord of the vast heaven; you rule the Marut-host, strong in increase. You move with the ruddy winds as a bringer of peace; you are Pūṣan, guarding the one who orders the work—by your own self-force.

त्वम् । अ॒ग्ने॒ । रु॒द्रः । असु॑रः । म॒हः । दि॒वः । त्वम् । शर्धः॑ । मारु॑तम् । पृ॒क्षः । ई॒शि॒षे॒ । त्वम् । वातैः॑ । अ॒रु॒णैः । या॒सि॒ । श॒म्ऽग॒यः । त्वम् । पू॒षा । वि॒ध॒तः । पा॒सि॒ । नु । त्मना॑ ॥त्वम् । अग्ने । रुद्रः । असुरः । महः । दिवः । त्वम् । शर्धः । मारुतम् । पृक्षः । ईशिषे । त्वम् । वातैः । अरुणैः । यासि । शम्गयः । त्वम् । पूषा । विधतः । पासि । नु । त्मना ॥tvam | agne | rudraḥ | asuraḥ | mahaḥ | divaḥ | tvam | śardhaḥ | mārutam | pṛkṣaḥ | īśiṣe | tvam | vātaiḥ | aruṇaiḥ | yāsi | śam-gayaḥ | tvam | pūṣā | vidhataḥ | pāsi | nu | tmanā

त्वम्thou (you)
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
रुद्रःRudra
रुद्रः:
कर्तृ-समानााधिकरण (त्वम्) / विधेय-नाम
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
असुरःAsura (lordly one)
असुरः:
कर्तृ-समानााधिकरण (त्वम्) / विधेय-नाम
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक)
महःof the great
महः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeAdjective (used substantively)
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
दिवःof heaven/sky
दिवः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)
त्वम्thou
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शर्धःhost, troop
शर्धः:
कर्म/विधेय-नाम (त्वम् … शर्धः)
TypeNoun
Rootशर्धस् (प्रातिपदिक)
मारुतम्Marut-like / of the Maruts
मारुतम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootमारुत (प्रातिपदिक)
पृक्षःthe strong/robust one (epithet)
पृक्षः:
कर्तृ-समानााधिकरण (त्वम्) / विधेय-नाम
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootपृक्ष (प्रातिपदिक)
ईशिषेthou rulest, hast power
ईशिषे:
क्रिया
TypeVerb
Rootईश् (धातु)
त्वम्thou
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद्
वातैःwith winds
वातैः:
करण
TypeNoun
Rootवात (प्रातिपदिक)
अरुणैःruddy, tawny
अरुणैः:
विशेषण (करण)
TypeAdjective
Rootअरुण (प्रातिपदिक)
यासिthou goest, movest
यासि:
क्रिया
TypeVerb
Rootया (धातु)
शंगयःbringer of welfare/auspiciousness
शंगयः:
कर्तृ-समानााधिकरण (त्वम्) / विधेय-नाम
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootशंगय (प्रातिपदिक)
त्वम्thou
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद्
पूषाPūṣan
पूषा:
कर्तृ-समानााधिकरण (त्वम्) / विधेय-नाम
TypeNoun
Rootपूषन् (प्रातिपदिक)
विधतःof the worshipper/ritual-performer
विधतः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootविधत् (प्रातिपदिक; ‘विधत्’ = worshipper/ordainer)
पासिthou protectest
पासि:
क्रिया
TypeVerb
Rootपा (धातु)
नुnow, indeed
नु:
TypeIndeclinable
Rootनु (निपात)
त्मनाby thyself, in thine own person
त्मना:
करण/प्रकार (by oneself)
TypeNoun (instrumental of manner)
Rootत्मन् (प्रातिपदिक; ‘self, person’)