HomeRig VedaMandala 2Sukta 1Mantra 11
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 11

Sukta 2.1

Rishi: Gṛtsamada
Devata: Agni (identified with multiple divine powers: Aditi, Bhāratī, Iḷā, Sarasvatī)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

त्वमग्ने अदितिर्देव दाशुषे त्वं होत्रा भारती वर्धसे गिरा । त्वमिळा शतहिमासि दक्षसे त्वं वृत्रहा वसुपते सरस्वती ॥

त्वम॑ग्ने॒ अदि॑तिर्देव दा॒शुषे॒ त्वं होत्रा॒ भार॑ती वर्धसे गि॒रा । त्वमिळा॑ श॒तहि॑मासि॒ दक्ष॑से॒ त्वं वृ॑त्र॒हा व॑सुपते॒ सर॑स्वती ॥

tvám agne áditir deva dāśúṣe tváṃ hotrā́ bhā́ratī vardhase girā́ | tvám iḷā́ śatáhimā asi dákṣase tváṃ vṛtrahā́ vasupate sárasvatī ||

O Agni, for the giver you are Aditi, the wide releasing; you are the inspired Word of the offering, Bhāratī, that grows by the hymn. You are Iḷā, the many-streamed nourishment for the power of right skill; you are the slayer of the Coverer, lord of plenitudes, Sarasvatī of the flowing inspiration.

त्वम् । अ॒ग्ने॒ । अदि॑तिः । दे॒व॒ । दा॒शुषे॑ । त्वम् । होत्रा॑ । भार॑ती । व॒र्ध॒से॒ । गि॒रा । त्वम् । इळा॑ । श॒तऽहि॑मा । अ॒सि॒ । दक्ष॑से । त्वम् । वृ॒त्र॒ऽहा । व॒सु॒ऽप॒ते॒ । सर॑स्वती ॥त्वम् । अग्ने । अदितिः । देव । दाशुषे । त्वम् । होत्रा । भारती । वर्धसे । गिरा । त्वम् । इळा । शतहिमा । असि । दक्षसे । त्वम् । वृत्रहा । वसुपते । सरस्वती ॥tvam | agne | aditiḥ | deva | dāśuṣe | tvam | hotrā | bhāratī | vardhase | girā | tvam | iḷā | śata-himā | asi | dakṣase | tvam | vṛtra-hā | vasu-pate | sarasvatī

त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
अदितिःAditi
अदितिः:
कर्तृ (समानााधिकरण-विशेषणभावः त्वम्-इति)
TypeNoun
Rootअदिति (प्रातिपदिक)
देवO god
देव:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
दाशुषेto the worshipper/giver
दाशुषे:
सम्प्रदान
TypeNoun (participle used substantively)
Rootदाश्वस्/दाशुष् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √दाश्/दश् ‘पूजादाने’)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
होत्राas Hotṛ / by the priesthood
होत्रा:
करण
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक)
भारतीBhāratī
भारती:
कर्तृ (समानााधिकरण-विशेषणभावः त्वम्-इति)
TypeNoun
Rootभारती (प्रातिपदिक)
वर्धसेyou grow/increase
वर्धसे:
(अकर्मक) कर्तृ-क्रिया
TypeVerb
Root√वृध् (वर्धते) ‘वृद्धौ’
गिराby/with song (hymn)
गिरा:
करण
TypeNoun
Rootगिर्/गीर् (प्रातिपदिक)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इळाIḷā (Idā)
इळा:
कर्तृ (समानााधिकरण-विशेषणभावः त्वम्-इति)
TypeNoun
Rootइळा/इडा (प्रातिपदिक)
शतहिमाhaving a hundred winters / very long-lasting
शतहिमा:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootशत-हिम (समास-प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
(सम्बन्ध/अस्ति-क्रिया) कर्तृ-क्रिया
TypeVerb
Root√अस् ‘भुवि’
दक्षसेfor skill/strength (dakṣa)
दक्षसे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वृत्रहाVṛtra-slayer
वृत्रहा:
कर्तृ (समानााधिकरण-विशेषणभावः त्वम्-इति)
TypeNoun (agent epithet)
Rootवृत्र-हन् (समास-प्रातिपदिक)
वसुपतेO lord of wealth
वसुपते:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootवसु-पति (समास-प्रातिपदिक)
सरस्वतीSarasvatī
सरस्वती:
कर्तृ (समानााधिकरण-विशेषणभावः त्वम्-इति)
TypeNoun
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)