HomeRig VedaMandala 10Sukta 99Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 10.99

Devata: Indraic power associated with Soma and the śyena motif

सो अभ्रियो न यवस उदन्यन्क्षयाय गातुं विदन्नो अस्मे । उप यत्सीददिन्दुं शरीरैः श्येनोऽयोपाष्टिर्हन्ति दस्यून् ॥

सो अ॒भ्रियो॒ न यव॑स उद॒न्यन्क्षया॑य गा॒तुं वि॒दन्नो॑ अ॒स्मे । उप॒ यत्सीद॒दिन्दुं॒ शरी॑रैः श्ये॒नोऽयो॑पाष्टिर्हन्ति॒ दस्यू॑न् ॥

só abhriyó ná yávasa udanyán kṣáyāya gātúṃ vidán no asmè | úpa yát sī́dad índuṃ śárīraiḥ śyénó 'yopā́ṣṭir hanti dásyūn ||

Like a rain-cloud thirsting for pasture, he finds for us the path to a dwelling. When he settles near the Soma with his embodied powers, then like a falcon with iron talons he strikes down the Dasyus.

सः । अ॒भ्रियः॑ । न । यव॑से । उ॒द॒न्यन् । क्षया॑य । गा॒तुम् । वि॒दत् । नः॒ । अ॒स्मे इति॑ । उप॑ । यत् । सीद॑त् । इन्दु॑म् । शरी॑रैः । श्ये॒नः । अयः॑ऽअपाष्टिः । ह॒न्ति॒ । दस्यू॑न् ॥सः । अभ्रियः । न । यवसे । उदन्यन् । क्षयाय । गातुम् । विदत् । नः । अस्मे इति । उप । यत् । सीदत् । इन्दुम् । शरीरैः । श्येनः । अयःअपाष्टिः । हन्ति । दस्यून् ॥saḥ | abhriyaḥ | na | yavase | udanyan | kṣayāya | gātum | vidat | naḥ | asme iti | upa | yat | sīdat | indum | śarīraiḥ | śyenaḥ | ayaḥ-apāṣṭiḥ | hanti | dasyūn

सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अभ्रियःcloud(-like), cloud
अभ्रियः:
कर्तृ (सः के विशेषणरूपेण) / उपमान-पद
TypeNoun/Adjective
Rootअभ्रि (प्रातिपदिक; ‘अभ्र’/‘अभ्रि’ से)
like, as
:
TypeIndeclinable
Root
यवसःof grass, of fodder
यवसः:
सम्बन्ध (उपमान-सम्बन्ध) / विशेषण-सम्बन्ध
TypeNoun
Rootयवस् (प्रातिपदिक)
उदन्यन्seeking water / bringing water
उदन्यन्:
कर्तृ (सः के विशेषणरूपेण)
TypeVerb (participle)
Rootउदन्य (धातु/प्रातिपदिक-आधारित; ‘उदन्/उदक’ से ‘जलम् इच्छति/जलयुक्तः’)
क्षयायfor dwelling, for settlement
क्षयाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootक्षय (प्रातिपदिक)
गातुम्path, way
गातुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगातु (प्रातिपदिक)
विदत्found, discovered
विदत्:
कर्तृ
TypeVerb
Root√विद् (विदँ ज्ञाने)
नःfor us / of us
नः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (प्रसङ्गानुसार)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्मेamong us, in us
अस्मे:
अधिकरण
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उपnear, towards
उप:
TypeIndeclinable
Rootउप
यत्when/that which
यत्:
सम्बन्ध (यदा-तदा प्रकारे) / कर्म (सीदद् इत्यस्य)
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सीदत्sits down, settles
सीदत्:
कर्तृ
TypeVerb
Root√सद् (षदँ विशरणगत्यवसादने; ‘सीदति’ उपवेशन/अवसादन)
इन्दुम्Soma-drop, Soma
इन्दुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक)
शरीरैःwith bodies, with forms
शरीरैः:
करण
TypeNoun
Rootशरीर (प्रातिपदिक)
श्येनःeagle, hawk
श्येनः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootश्येन (प्रातिपदिक)
अयोपाष्टिःiron-weaponed / iron-clawed (one)
अयोपाष्टिः:
कर्तृ (श्येनः के विशेषण/अप्पोज़िशन)
TypeNoun (compound)
Rootअयस् + पाष्टि (समास; ‘अयस्’=लोह/अयस, ‘पाष्टि’=प्रहारक/आघातक/रक्षा-उपकरण)
हन्तिstrikes, slays
हन्ति:
कर्तृ
TypeVerb
Root√हन् (हनँ हिंसागत्योः)
दस्यून्Dasyus, hostile foes
दस्यून्:
कर्म
TypeNoun
Rootदस्यु (प्रातिपदिक)