HomeRig VedaMandala 10Sukta 99Mantra 10
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Sukta 10.99

Devata: Indra (with Varuṇa as comparison; also cosmic-order function emphasized)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

अयं दशस्यन्नर्येभिरस्य दस्मो देवेभिर्वरुणो न मायी । अयं कनीन ऋतुपा अवेद्यमिमीताररुं यश्चतुष्पात् ॥

अ॒यं द॑श॒स्यन्नर्ये॑भिरस्य द॒स्मो दे॒वेभि॒र्वरु॑णो॒ न मा॒यी । अ॒यं क॒नीन॑ ऋतु॒पा अ॑वे॒द्यमि॑मीता॒ररुं॒ यश्चतु॑ष्पात् ॥

ayáṁ daśasyán naryébhir asya dasmó devébhir váruṇo ná māyī́ | ayáṁ kanī́na ṛtupā́ avedi amímīta arárum yáś cátuṣpāt ||

This one, winning service from the manly powers, is the wondrous one among the gods, like Varuṇa—master of effective workings. This youthful guardian of the seasons has perceived; he has measured out the firm support that stands on four feet.

अ॒यम् । द॒श॒स्यन् । नर्ये॑भिः । अ॒स्य॒ । द॒स्मः । दे॒वेभिः॑ । वरु॑णः । न । मा॒यी । अ॒यम् । क॒नीनः॑ । ऋ॒तु॒ऽपाः । अ॒वे॒दि॒ । अमि॑मीत । अ॒ररु॑म् । यः । चतुः॑ऽपात् ॥अयम् । दशस्यन् । नर्येभिः । अस्य । दस्मः । देवेभिः । वरुणः । न । मायी । अयम् । कनीनः । ऋतुपाः । अवेदि । अमिमीत । अररुम् । यः । चतुःपात् ॥ayam | daśasyan | naryebhiḥ | asya | dasmaḥ | devebhiḥ | varuṇaḥ | na | māyī | ayam | kanīnaḥ | ṛtu-pāḥ | avedi | amimīta | ararum | yaḥ | catuḥ-pāt

अयम्this (one), he
अयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दशस्यन्praising, honoring
दशस्यन्:
Kartā (विशेषणरूपेण कर्तरि) / Adjectival to ‘अयम्’
TypeVerb (present participle)
Rootदशस्य (धातु, भ्वादिः; ‘पूजयति/स्तौति’)
अर्येभिःwith/among the Aryas (nobles)
अर्येभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअर्य (प्रातिपदिक)
अस्यof him/this
अस्य:
Sambandha (genitive relation)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दस्मःwondrous, mighty
दस्मः:
Kartā (विशेषणम् ‘अयम्’)
TypeAdjective
Rootदस्म (प्रातिपदिक)
देवेभिःwith the gods
देवेभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
Kartā (सम्बोधन/उपमान-आश्रयः) / Apposition to ‘अयम्’
TypeNoun (proper/theonym)
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
मायीpossessing magic/skill, crafty
मायी:
Kartā (विशेषणम् ‘अयम्/वरुणः’)
TypeAdjective
Rootमायिन् (प्रातिपदिक; ‘माया-युक्त’)
अयम्this (one), he
अयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
कनीनःyouth, young one
कनीनः:
Kartā (विशेषणम् ‘अयम्’)
TypeNoun/Adjective
Rootकनीन (प्रातिपदिक)
ऋतुपाःguardian of seasons/order
ऋतुपाः:
Kartā (विशेषणम् ‘अयम्’)
TypeNoun/Adjective
Rootऋतुपा (प्रातिपदिक; ऋतु + पा ‘पालक’)
अवेदिhe knew, he found out
अवेदि:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु; ‘जानाति/वेद’)
अमिमीताhe measured out
अमिमीता:
Kriyā (अनुक्रम-क्रिया)
TypeVerb
Rootमा (धातु; ‘मिमीत/मापयति’ = measure)
अररुम्the ‘ararú’ (a specific being/object; Vedic term)
अररुम्:
Karma
TypeNoun
Rootअररु (प्रातिपदिक; वैदिक-शब्दः)
यःwho
यः:
Kartā (सम्बन्धवाक्ये)
TypeRelative pronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चतुष्पात्four-footed (quadruped)
चतुष्पात्:
Kartā (यः इत्यस्य विशेषणम्) / Predicate nominal
TypeNoun/Adjective
Rootचतुष्पाद् (प्रातिपदिक; ‘चारि-पाद-युक्त’)