HomeRig VedaMandala 10Sukta 98Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 10.98

Rishi: Devāpi Ārṣṭiṣeṇa
Devata: Agni (directly addressed); Parjanya as the action/boon activated
Chandas: Triṣṭubh (probable)

यं त्वा देवापिः शुशुचानो अग्न आर्ष्टिषेणो मनुष्यः समीधे । विश्वेभिर्देवैरनुमद्यमानः प्र पर्जन्यमीरया वृष्टिमन्तम् ॥

यं त्वा॑ दे॒वापि॑: शुशुचा॒नो अ॑ग्न आर्ष्टिषे॒णो म॑नु॒ष्य॑: समी॒धे । विश्वे॑भिर्दे॒वैर॑नुम॒द्यमा॑न॒: प्र प॒र्जन्य॑मीरया वृष्टि॒मन्त॑म् ॥

yáṃ tvā devā́piḥ śuśucā́nó agna ārṣṭiṣeṇó manuṣyàḥ samī́dhe | víśvebhir deváir anumádyamānaḥ prá parjányam īraya vṛṣṭimántam ||

O Agni, whom Devāpi, the human Ārṣṭiṣeṇa, kindles in a blaze—approved and gladdened by all the gods—do you set Parjanya in motion, the bearer of rain; awaken the descending abundance that fulfills the earth of the being.

यम् । त्वा॒ । दे॒वऽआ॑पिः । शु॒शु॒चा॒नः । अ॒ग्ने॒ । आ॒र्ष्टि॒षे॒णः । म॒नु॒ष्यः॑ । स॒म्ऽई॒धे । विश्वे॑भिः । दे॒वैः । अ॒नु॒ऽम॒द्यमा॑नः । प्र । प॒र्जन्य॑म् । ई॒र॒य॒ । वृ॒ष्टि॒ऽमन्त॑म् ॥यम् । त्वा । देवआपिः । शुशुचानः । अग्ने । आर्ष्टिषेणः । मनुष्यः । सम्ईधे । विश्वेभिः । देवैः । अनुमद्यमानः । प्र । पर्जन्यम् । ईरय । वृष्टिमन्तम् ॥yam | tvā | deva-āpiḥ | śuśucānaḥ | agne | ārṣṭiṣeṇaḥ | manuṣyaḥ | sam-īdhe | vi śvebhiḥ | devaiḥ | anu-madyamānaḥ | pra | parjanyam | īraya | vṛṣṭi-mantam

यम्whom
यम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (sarvanāma-prātipadika)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (sarvanāma-prātipadika)
देवापिःDevāpi
देवापिः:
कर्तृ
TypeNoun (Proper)
Rootदेवापि (prātipadika; proper name)
शुशुचानःshining, blazing
शुशुचानः:
कर्तृ (देवापेः विशेषणम्)
TypeParticiple
Rootशुच् (धातु) → शुशुचान (perf. act. participle)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (prātipadika)
आर्ष्टिषेणःĀrṣṭiṣeṇa (name/epithet)
आर्ष्टिषेणः:
कर्तृ (देवापिः/मनुष्यः इत्यस्य सह-सम्बन्धी)
TypeNoun (Proper/Epithet)
Rootआर्ष्टिषेण (prātipadika; epithet/name)
मनुष्यःthe man, mortal
मनुष्यः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमनुष्य (prātipadika)
समीधेis kindled / kindles (for himself)
समीधे:
क्रिया
TypeVerb
Rootसम्-इध् (धातु) → समीधे
विश्वेभिःwith all
विश्वेभिः:
करण
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (prātipadika)
देवैःwith the gods
देवैः:
करण
TypeNoun
Rootदेव (prātipadika)
अनुमद्यमानःrejoicing/being gladdened (in accord)
अनुमद्यमानः:
कर्तृ (मनुष्यः/देवापिः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeParticiple
Rootअनु-√मद् (धातु) → अनुमद्यमान (pres. pass./ātmanepada participle)
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (upasarga/avyaya)
पर्जन्यम्Parjanya (rain-god)
पर्जन्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपर्जन्य (prātipadika)
ईरयset in motion, impel
ईरय:
क्रिया
TypeVerb
Rootईरय (causative stem of √ईर/√इर् ‘to set in motion’)
वृष्टिमन्तम्possessing rain, rain-bringing
वृष्टिमन्तम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootवृष्टि + मन्त (prātipadika)