HomeRig VedaMandala 10Sukta 98Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 10.98

Rishi: Devāpi Ārṣṭiṣeṇa
Devata: Āpaḥ (Waters) / Parjanya dynamic; seer-agency foregrounded
Chandas: Triṣṭubh (probable)

अस्मिन्त्समुद्रे अध्युत्तरस्मिन्नापो देवेभिर्निवृता अतिष्ठन् । ता अद्रवन्नार्ष्टिषेणेन सृष्टा देवापिना प्रेषिता मृक्षिणीषु ॥

अ॒स्मिन्त्स॑मु॒द्रे अध्युत्त॑रस्मि॒न्नापो॑ दे॒वेभि॒र्निवृ॑ता अतिष्ठन् । ता अ॑द्रवन्नार्ष्टिषे॒णेन॑ सृ॒ष्टा दे॒वापि॑ना॒ प्रेषि॑ता मृ॒क्षिणी॑षु ॥

asmín tsamudré ádhy úttarasmínn ā́po devébhir nívṛtā atiṣṭhan | tā́ adravan ārṣṭiṣeṇéna sṛṣṭā́ devā́pinā préṣitā mṛkṣíṇīṣu ||

In that upper sea the waters stood held back by the gods; then they ran forth—released by Ārṣṭiṣeṇa, impelled by Devāpi—moving into the channels and cleansings, to wash and renew the field of life and mind.

अ॒स्मिन् । स॒मु॒द्रे । अधि॑ । उत्ऽत॑रस्मिन् । आपः॑ । दे॒वेभिः॑ । निऽवृ॑ताः । अ॒ति॒ष्ठ॒न् । ताः । अ॒द्र॒व॒न् । आ॒ऋष्टि॒षे॒णेन॑ । सृ॒ष्टाः । दे॒वऽआ॑पिना । प्रऽइ॑षिताः । मृ॒क्षिणी॑षु ॥अस्मिन् । समुद्रे । अधि । उत्तरस्मिन् । आपः । देवेभिः । निवृताः । अतिष्ठन् । ताः । अद्रवन् । आऋष्टिषेणेन । सृष्टाः । देवआपिना । प्रइषिताः । मृक्षिणीषु ॥asmin | samudre | adhi | ut-tarasmin | āpaḥ | devebhiḥ | ni-vṛtāḥ | atiṣṭhan | tāḥ | adravan | āṛṣṭiṣeṇena | sṛṣṭāḥ | deva-āpinā | pra-iṣitāḥ | mṛkṣiṇīṣu

अस्मिन्in this
अस्मिन्:
अधिकारण
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
समुद्रेin the ocean
समुद्रे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
अधिupon, over
अधि:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
उत्तरस्मिन्in the further/upper (one)
उत्तरस्मिन्:
अधिकारण
TypeAdjective (pronominal) / Locative qualifier
Rootउत्तर (प्रातिपदिक) + इदम् (सर्वनाम-प्रत्यय) → उत्तरस्मिन्
आपःthe waters
आपः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअप्/आप् (प्रातिपदिक)
देवेभिःby the gods
देवेभिः:
करण
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
निवृताheld back, restrained
निवृता:
कर्तृ
TypeParticiple (adjectival)
Rootनि + √वृत् (वर्तने/आवरणे) → निवृत (कृदन्त-भूतकृदन्त)
अतिष्ठन्stood, remained
अतिष्ठन्:
कर्तृ
TypeVerb
Rootआ + √स्था (तिष्ठति)
ताःthose (waters)
ताः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अद्रवन्ran forth, flowed
अद्रवन्:
कर्तृ
TypeVerb
Rootआ + √द्रु (द्रवणे) / √द्रव् (गत्यर्थ)
आर्ष्टिषेणेनby Ārṣṭiṣeṇa
आर्ष्टिषेणेन:
करण
TypeProper noun
Rootआर्ष्टिषेण (प्रातिपदिक; ऋष्टि-सेन ‘spear-host/armed host’, नामविशेष)
सृष्टाःreleased, let loose
सृष्टाः:
कर्तृ
TypeParticiple (adjectival)
Root√सृज् (सर्जने) → सृष्ट (कृदन्त-भूतकृदन्त)
देवापिनाby Devāpi
देवापिना:
करण
TypeProper noun
Rootदेवापि (प्रातिपदिक; नामविशेष)
प्रेषिताःsent forth, impelled
प्रेषिताः:
कर्तृ
TypeParticiple (adjectival)
Rootप्र + √इष्/√प्रेष् (प्रेषणे) → प्रेषित (कृदन्त-भूतकृदन्त)
मृक्षिणीषुin the channels/stream-beds
मृक्षिणीषु:
अधिकारण
TypeNoun
Rootमृक्षिणी (प्रातिपदिक; ‘channels/streams’, स्त्री)