HomeRig VedaMandala 10Sukta 97Mantra 9
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 10.97

Rishi: Unknown/collective.
Devata: Oṣadhayaḥ as expelling powers (niḥkṛtīḥ).
Chandas: Anuṣṭubh (approx.).

इष्कृतिर्नाम वो माताथो यूयं स्थ निष्कृतीः । सीराः पतत्रिणीः स्थन यदामयति निष्कृथ ॥

इष्कृ॑ति॒र्नाम॑ वो मा॒ताथो॑ यू॒यं स्थ॒ निष्कृ॑तीः । सी॒राः प॑त॒त्रिणी॑: स्थन॒ यदा॒मय॑ति॒ निष्कृ॑थ ॥

íṣkṛtir nā́ma vo mātā́tho yūyáṁ stha níṣkṛtīḥ | sīrā́ḥ patatríṇīḥ sthana yád ā́mayati níṣkṛtha ||

‘Iṣkṛti’ is said to be your Mother; and you are the ‘Niskṛtis’, the powers of release. Be swift and winged in your going: when something brings affliction, draw it out and cast it away.

इष्कृ॑तिः । नाम॑ । वः॒ । मा॒ता । अथो॒ इति॑ । यू॒यम् । स्थ॒ । निःऽकृ॑तीः । सी॒राः । प॒त॒त्रिणीः॑ । स्थ॒न॒ । यत् । आ॒मय॑ति । निः । कृ॒थ॒ ॥इष्कृतिः । नाम । वः । माता । अथो इति । यूयम् । स्थ । निःकृतीः । सीराः । पतत्रिणीः । स्थन । यत् । आमयति । निः । कृथ ॥iṣkṛtiḥ | nāma | vaḥ | mātā | atho iti | yūyam | stha | niḥ-kṛtīḥ | sīrāḥ | patatriṇīḥ | sthana | yat | āmayati | niḥ | kṛtha

इष्कृतिः(your) name is ‘Iṣkṛti’ (a healing/curative name)
इष्कृतिः:
Kartā (नाम-रूपेण विषयः/उद्देश्यः)
TypeNoun
Rootइष्कृति- (प्रातिपदिक; इष्/इष्क्- ‘to set in motion/impel’ > ‘impulse, remedy’ as name)
नामname
नाम:
Kartā/Predicate-nominative (नामवाचक-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootनामन्-
वःof you; your
वः:
सम्बन्ध (Genitive: ‘of you/your’)
TypePronoun
Rootयुष्मद्-
माताmother
माता:
Kartā (उपमान/सम्बोधन-भावे)
TypeNoun
Rootमातृ-
अथोand then; moreover
अथो:
सम्बन्ध/वाक्य-संयोजक
TypeIndeclinable
Rootअथो (अथ + उ) अव्यय
यूयम्you (pl.)
यूयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootयुष्मद्-
स्थare
स्थ:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु) / ‘to be’
निष्कृतीःremedies; deliverances
निष्कृतीः:
Kartā/Predicate-nominative (यूयं स्थ …)
TypeNoun
Rootनिष्कृति- (प्रातिपदिक; नि: + √कृ ‘to do/make’ > ‘remedy, deliverance’)
सीराःstreams/veins (channels)
सीराः:
Kartā (द्वितीय-वाक्ये विषयः)
TypeNoun
Rootसीरा-
पतत्रिणीःwinged (swift-moving)
पतत्रिणीः:
विशेषण/सम्बन्धः (सीराः …)
TypeAdjective (used substantively)
Rootपतत्रिणी- (पतत्रिन्- ‘winged’ > स्त्री. ‘winged (ones)’)
स्थare
स्थ:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
not
:
सम्बन्ध (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध) अव्यय
यदाwhen
यदा:
अधिकारण-सम्बन्ध (काल-सम्बन्धः: ‘when’)
TypeIndeclinable
Rootयदा (सम्बन्ध-अव्यय)
आमयतिafflicts; makes ill
आमयति:
क्रिया
TypeVerb
Root√अम्/आम् (आमय- ‘to make ill, afflict’)
निष्कृथNiskṛth (harm/illness; a malady-personification)
निष्कृथ:
Kartā (आमयति इति क्रियायाः कर्ता)
TypeNoun
Rootनिष्कृथ- (प्रातिपदिक; नि: + √कृथ/√कृ ‘to hurt/cut off’ > ‘harm, injury’ as a demon/illness-name)