Mantra 8
Sukta 10.97
Rishi: Unknown/collective.
Devata: Oṣadhayaḥ; Purusha invoked as inner recipient.
Chandas: Anuṣṭubh (approx.).
Samhita Patha (Devanagari)
उच्छुष्मा ओषधीनां गावो गोष्ठादिवेरते । धनं सनिष्यन्तीनामात्मानं तव पूरुष ॥
Samhita Patha (IAST)
उच्छुष्मा॒ ओष॑धीनां॒ गावो॑ गो॒ष्ठादि॑वेरते । धनं॑ सनि॒ष्यन्ती॑नामा॒त्मानं॒ तव॑ पूरुष ॥
Transliteration
úcchuṣmā́ oṣádhīnāṁ gā́vo goṣṭhā́d iverate | dhánaṁ saniṣyántīnām ātmā́naṁ táva pūruṣa ||
Translation
The might of the healing powers rises up like cows surging forth from the stall; they seek to win the true wealth—yes, the very self—for you, O Purusha within.
Padapatha (Word Analysis)
उत् । शुष्माः॑ । ओष॑धीनाम् । गावः॑ । गो॒ष्ठात्ऽइ॑व । ई॒र॒ते॒ । धन॑म् । स॒नि॒ष्यन्ती॑नाम् । आ॒त्मान॑म् । तव॑ । पु॒रु॒ष॒ ॥उत् । शुष्माः । ओषधीनाम् । गावः । गोष्ठात्इव । ईरते । धनम् । सनिष्यन्तीनाम् । आत्मानम् । तव । पुरुष ॥ut | śuṣmāḥ | oṣadhīnām | gāvaḥ | goṣṭhāt-iva | īrate | dhanam | saniṣyantīnām | ātmānam | tava | puruṣa
Word by Word
उत्up, forth (preverb)
उत्:
—
TypeIndeclinable
Rootउत् (उपसर्ग) / ud-
शुष्माःvigours, powers
शुष्माः:
Kartā
TypeNoun
Rootशुष्म (प्रातिपदिक) / śuṣmá-
ओषधीनाम्of the herbs/plants
ओषधीनाम्:
Sambandha (genitive relation)
TypeNoun
Rootओषधि (प्रातिपदिक) / oṣadhí-
गावःcows
गावः:
Kartā
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक) / gó-
गोष्ठात्from the cowshed/stall
गोष्ठात्:
Apādāna
TypeNoun
Rootगोष्ठ (प्रातिपदिक) / goṣṭhá-
इवlike, as
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव (निपात) / iva
ईरतेthey rise/move forth
ईरते:
Kriyā
TypeVerb
Rootईर् (धातु) / īr (to set in motion, to rise)
धनम्wealth, prize
धनम्:
Karma
TypeNoun
Rootधन (प्रातिपदिक) / dhána-
सनिष्यन्तीनाम्of those (f.) who will win/obtain
सनिष्यन्तीनाम्:
Sambandha (genitive relation)
TypeParticiple (verbal adjective)
Rootसन् (धातु) / san (to gain, win) + स्य (भविष्यत्) → सनिष्यन्ती (कृदन्त-प्रातिपदिक)
आत्मानम्self, person
आत्मानम्:
Karma
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक) / ātman-
तवof you, your
तव:
Sambandha (genitive relation)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / tvad-
पूरुषO Puruṣa (O Man/Person)
पूरुष:
Sambodhana
TypeNoun (vocative)
Rootपूरुष (प्रातिपदिक) / pū́ruṣa-