HomeRig VedaMandala 10Sukta 97Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 10.97

Devata: Oṣadhīs
Chandas: Anushtubh (probable; verify)

ओषधीः प्रति मोदध्वं पुष्पवतीः प्रसूवरीः । अश्वा इव सजित्वरीर्वीरुधः पारयिष्ण्वः ॥

ओष॑धी॒: प्रति॑ मोदध्वं॒ पुष्प॑वतीः प्र॒सूव॑रीः । अश्वा॑ इव स॒जित्व॑रीर्वी॒रुध॑: पारयि॒ष्ण्व॑: ॥

oṣádhīḥ práti modadhvaṁ púṣpavatīḥ prasū́varīḥ | áśvā iva sajítvarīr vīrúdhaḥ pārayiṣṇváḥ ||

O plants, rejoice toward me—flowering, bringing forth good begettings. Like victorious horses in the contest, O climbing growths, carry us across: lead the being beyond the crossings of disorder into safe wholeness.

ओष॑धीः । प्रति॑ । मो॒द॒ध्व॒म् । पुष्प॑ऽवतीः । प्र॒ऽसूव॑रीः । अश्वाः॑ऽइव । स॒ऽजित्व॑रीः । वी॒रुधः॑ । पा॒र॒यि॒ष्ण्वः॑ ॥ओषधीः । प्रति । मोदध्वम् । पुष्पवतीः । प्रसूवरीः । अश्वाःइव । सजित्वरीः । वीरुधः । पारयिष्ण्वः ॥oṣadhīḥ | prati | modadhvam | puṣpa-vatīḥ | pra-sūvarīḥ | aśvāḥ-iva | sa-jitvarīḥ | vīrudhaḥ | pārayiṣṇvaḥ

ओषधीःherbs, healing plants
ओषधीः:
सम्बोधन/कर्तृ (स्तुत्य-सम्बोधन) अथवा कर्म (प्रति + acc.)
TypeNoun
Rootओषधि- (प्रातिपदिक)
प्रतिtowards, in response to
प्रति:
(क्रियाविशेषण) ‘towards/at’
TypeIndeclinable
Rootप्रति (उपसर्ग/अव्यय)
मोदध्वम्rejoice (you all)!
मोदध्वम्:
(मुख्य क्रिया) कर्तृ = ‘यूयम्’ (ओषधीः) संबोधिताः
TypeVerb
Root√मुद् (मोदते) ‘to rejoice, be glad’
पुष्पवतीःflower-bearing
पुष्पवतीः:
विशेषण (ओषधीः)
TypeAdjective
Rootपुष्पवत् (पुष्प + वत्) (विशेषण-प्रातिपदिक)
प्रसूवरीःbringing forth, prolific; yielding (healing) produce
प्रसूवरीः:
विशेषण (ओषधीः)
TypeAdjective
Rootप्रसूवरि-/प्रसूवरी- (विशेषण-प्रातिपदिक; ‘प्रसू’/‘सू’ से ‘प्रसव/उत्पादन’ भाव)
अश्वाःhorses
अश्वाः:
उपमान (इव के साथ) / कर्तृ (उपमेय-रूपेण)
TypeNoun
Rootअश्व- (प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
उपमा-द्योतक
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
सजित्वरीःvictorious in the race/contest
सजित्वरीः:
विशेषण (वीरुधः) तथा उपमान-सम्बन्ध (अश्वाः इव)
TypeAdjective
Rootसजित्वरी- (विशेषण-प्रातिपदिक; ‘सजि/सजि-’ ‘race/contest’ से ‘सजित्व’ ‘victory in contest’ भाव)
वीरुधःplants, herbs (creepers)
वीरुधः:
कर्तृ (पारयिष्ण्वः इत्यस्य) / स्तुत्य-सम्बोधनार्थे विषय
TypeNoun
Rootवीरुध्-/वीरुध- (प्रातिपदिक) ‘creeping plant, herb’
पारयिष्ण्वःconveying across; bringing through (to safety/health)
पारयिष्ण्वः:
विशेषण (वीरुधः/ओषधीः) — कर्तृ-गुणवाचक
TypeAdjective (verbal/participial)
Root√पॄ/पारय् (कारणार्थे) ‘to carry across, bring through’ → पारयिष्णु (इच्छार्थ/प्रवृत्त्यर्थ ‘about to/able to carry across’)