HomeRig VedaMandala 10Sukta 97Mantra 19
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 19

Sukta 10.97

Rishi: Bhiṣaj (healer-seer) / Oṣadhi hymn tradition
Devata: Oṣadhayaḥ; Soma and Bṛhaspati as governing powers
Chandas: Triṣṭubh

या ओषधीः सोमराज्ञीर्विष्ठिताः पृथिवीमनु । बृहस्पतिप्रसूता अस्यै सं दत्त वीर्यम् ॥

या ओष॑धी॒: सोम॑राज्ञी॒र्विष्ठि॑ताः पृथि॒वीमनु॑ । बृह॒स्पति॑प्रसूता अ॒स्यै सं द॑त्त वी॒र्य॑म् ॥

yā́ oṣádhīḥ sóma-rājñīr ví-sthitāḥ pṛthivī́m ánu | bṛ́haspáti-prasūtā asyái sáṃ datta vī́ryam ||

You healing powers, queens under Soma, spread out across the Earth—impelled by Bṛhaspati—gathered together, give to this one your force of victory and effective energy.

याः । ओष॑धीः । सोम॑ऽराज्ञीः । विऽस्थि॑ताः । पृ॒थि॒वीम् । अनु॑ । बृ॒ह॒स्पति॑ऽप्रसूताः । अ॒स्यै । सम् । द॒त्त॒ । वी॒र्य॑म् ॥याः । ओषधीः । सोमराज्ञीः । विस्थिताः । पृथिवीम् । अनु । बृहस्पतिप्रसूताः । अस्यै । सम् । दत्त । वीर्यम् ॥yāḥ | oṣadhīḥ | soma-rājñīḥ | vi-sthitāḥ | pṛthivīm | anu | bṛhaspati-prasūtāḥ | asyai | sam | datta | vīryam

याःwhich (those)
याः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ओषधीःmedicinal plants, herbs
ओषधीः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootओषधि- (प्रातिपदिक) < उष्/वस् (जीवने/वृद्धौ) (निरुक्त-परम्परा)
सोमरज्ञीःqueens of Soma (Soma-ruled)
सोमरज्ञीः:
कर्तृ
TypeNoun (epithet)
Rootसोम- + राज्ञी- (समास: षष्ठी-तत्पुरुष/कर्मधारय-भाव: ‘सोमस्य राज्ञी’)
विष्ठिताःset/established, stationed
विष्ठिताः:
कर्तृ-विशेषण
TypeParticiple (Adjective)
Rootवि-√स्था (स्था गतिनिवृत्तौ/अवस्थान) → विष्ठित (कृदन्त)
पृथिवीम्the earth
पृथिवीम्:
अधिकरण (गत्यर्थे ‘along/on the earth’) / कर्म (अनु-योगे)
TypeNoun
Rootपृथिवी- (प्रातिपदिक)
अनुalong, over, throughout
अनु:
उपपद-सम्बन्ध (अनुगमन/व्याप्ति)
TypeIndeclinable
Rootअनु (अव्यय)
बृहस्पतिप्रसूताःimpelled/produced by Bṛhaspati
बृहस्पतिप्रसूताः:
कर्तृ-विशेषण
TypeParticiple (Adjective)
Rootबृहस्पति- + प्रसूत (प्र-√सू ‘प्रसवने/प्रेरणे’ → प्रसूत, क्त) (समास: तत्पुरुष ‘बृहस्पतिना प्रसूताः’)
अस्यैto her (to this one)
अस्यै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → अस्यै
सम्together, completely
सम्:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable (preverb)
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
दत्तgive (you all), bestow
दत्त:
क्रिया
TypeVerb
Root√दा (दाने) → दत्त (लोट्/आज्ञार्थे; वैदिके बहुवचन-आदेशः) अथवा ‘दत्त’ इति आज्ञार्थ-रूपम्
वीर्यम्strength, potency
वीर्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवीर्य- (प्रातिपदिक) < वीर-