HomeRig VedaMandala 10Sukta 96Mantra 9
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 10.96

Rishi: Not specified in provided text; hymn RV 10.96 is an Indra-stuti (late maṇḍala).
Devata: Indra (through his Haris; Soma-imagery central)
Chandas: Trishtubh (probable; verify)

स्रुवेव यस्य हरिणी विपेततुः शिप्रे वाजाय हरिणी दविध्वतः । प्र यत्कृते चमसे मर्मृजद्धरी पीत्वा मदस्य हर्यतस्यान्धसः ॥

स्रुवे॑व॒ यस्य॒ हरि॑णी विपे॒ततु॒: शिप्रे॒ वाजा॑य॒ हरि॑णी॒ दवि॑ध्वतः । प्र यत्कृ॒ते च॑म॒से मर्मृ॑ज॒द्धरी॑ पी॒त्वा मद॑स्य हर्य॒तस्यान्ध॑सः ॥

sruvéva yásya hárīṇī vipetátuḥ śipré vājā́ya hárīṇī dávīdhvataḥ | prá yát kṛté camáse marmṛ́jad dhárī pītvā́ mádasya haryatásyā́ndhasaḥ ||

Like two ladles, his two tawny ones move apart; at the cheeks (the yoking-points), the two tawny powers quiver for the plenitude of force. When, in the prepared cup, the two Haris wipe it clean—then, having drunk the rapture of the delightful Soma-essence, they press forward in the intoxication of power.

स्रुवा॑ऽइव । यस्य॑ । हरि॑णी॒ इति॑ । वि॒ऽपे॒ततुः॑ । शिप्रे॒ इति॑ । वाजा॑य । हरि॑णी॒ इति॑ । दवि॑ध्वतः । प्र । यत् । कृ॒ते । च॒म॒से । मर्मृ॑जत् । हरी॒ इति॑ । पी॒त्वा । मद॑स्य । ह॒र्य॒तस्य । अन्ध॑सः ॥स्रुवाइव । यस्य । हरिणी इति । विपेततुः । शिप्रे इति । वाजाय । हरिणी इति । दविध्वतः । प्र । यत् । कृते । चमसे । मर्मृजत् । हरी इति । पीत्वा । मदस्य । हर्यतस्य । अन्धसः ॥sruvāiva | yasya | hariṇī iti | vi-petatuḥ | śipreiti | vājāya | hariṇī iti | davidhvataḥ | pra | yat | kṛte | camase | marmṛjat | harī iti | pītvā | madasya | haryatasya | andhasaḥ

स्रुवेवlike a ladle
स्रुवेव:
TypeIndeclinable (particle with nominal base)
Rootस्रु (प्रातिपदिक: स्रु/स्रुव) + इव
यस्यwhose
यस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हरिणीthe two tawny (mares)
हरिणी:
कर्तृ
TypeNoun (dual)
Rootहरि (प्रातिपदिक)
विपेततुःhave flown apart / have sped forth
विपेततुः:
क्रिया
TypeVerb
Rootपत् (धातु) + वि- (उपसर्ग)
शिप्रेon the two cheeks/jaws
शिप्रे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootशिप्र (प्रातिपदिक)
वाजायfor (the sake of) prize/strength
वाजाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक)
हरिणीthe two tawny ones
हरिणी:
कर्तृ
TypeNoun (dual)
Rootहरि (प्रातिपदिक)
दविध्वतःshaking/quivering
दविध्वतः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeParticiple
Rootदविध्व (धातु-आधारित कृत्; intensive/iterative of √धू/√ध्वा ‘to shake’ in Vedic usage)
प्रforth
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
यत्that which
यत्:
कर्म (अन्तर्निहित)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
कृतेin the prepared (cup)
कृते:
अधिकरण (विशेषण)
TypeAdjective/Participle
Rootकृ (धातु) → कृत (PPP) / अथवा ‘कृत’ (प्रातिपदिक) ‘made, prepared’
चमसेin the cup (beaker)
चमसे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootचमस (प्रातिपदिक)
मर्मृजत्cleans/polishes
मर्मृजत्:
क्रिया
TypeVerb (participle-like finite form in Vedic)
Rootमृज् (धातु) (Vedic intensive/reduplicated: मर्मृज्)
हरीthe two tawny ones (steeds)
हरी:
कर्तृ
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
पीत्वाhaving drunk
पीत्वा:
पूर्वकाल (क्रियाविशेषण)
TypeGerund
Rootपा (धातु ‘to drink’)
मदस्यof exhilaration/intoxication
मदस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootमद (प्रातिपदिक)
हर्यतस्यof the delightful
हर्यतस्य:
सम्बन्ध (विशेषण)
TypeAdjective
Rootहर्यत (प्रातिपदिक; ‘delightful, desired, tawny/pleasing’)
अन्धसःof the soma-juice (pressed drink)
अन्धसः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअन्धस् (प्रातिपदिक)