HomeRig VedaMandala 10Sukta 95Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 10.95

Rishi: Purūravas–Urvāśī dialogue tradition (RV 10.95)
Devata: Dialogue pair; operative power highlighted: Vaitasena as releaser; keta as guiding light
Chandas: Triṣṭubh

त्रिः स्म माह्नः श्नथयो वैतसेनोत स्म मेऽव्यत्यै पृणासि । पुरूरवोऽनु ते केतमायं राजा मे वीर तन्वस्तदासीः ॥

त्रिः स्म॒ माह्न॑: श्नथयो वैत॒सेनो॒त स्म॒ मेऽव्य॑त्यै पृणासि । पुरू॑र॒वोऽनु॑ ते॒ केत॑मायं॒ राजा॑ मे वीर त॒न्व१॒॑स्तदा॑सीः ॥

tríḥ sma mā́hnaḥ śnathayo vaitasénot sma mé’vyatyā́i pṛṇāsi | purū́ravo ánu te kétam āyam rā́jā me vīra tanvàs tádā́sīḥ ||

Thrice in the day the Vaitasena breaks the knot; and you fill me for the unbroken continuance. O Purūravas, I have come following your light-sign; you were then my king, my hero, the strength of my embodied being.

त्रिः । स्म॒ । मा । अह्नः॑ । श्न॒थ॒यः॒ । वै॒त॒सेन॑ । उ॒त । स्म॒ । मे॒ । अव्य॑त्यै । पृ॒णा॒सि॒ । पुरू॑रवः । अनु॑ । ते॒ । केत॑म् । आ॒य॒म् । राजा॑ । मे॒ । वी॒र॒ । त॒न्वः॑ । तत् । आ॒सीः॒ ॥त्रिः । स्म । मा । अह्नः । श्नथयः । वैतसेन । उत । स्म । मे । अव्यत्यै । पृणासि । पुरूरवः । अनु । ते । केतम् । आयम् । राजा । मे । वीर । तन्वः । तत् । आसीः ॥triḥ | sma | māhnaḥ | śnathayaḥ | vaitasena | uta | sma | me | avyatyai pṛṇāsi | purūravaḥ | anu | te | ketam | āyam | rājā | me | vīra | tanvaḥ | tat | āsīḥ

त्रिःthrice
त्रिः:
Adhikaraṇa (काल-परिमाण/आवृत्ति)
TypeIndeclinable
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक) → त्रिस्
स्मindeed; surely
स्म:
TypeIndeclinable
Rootस्म (निपात)
माह्नःof the day
माह्नः:
Adhikaraṇa (काल-सम्बन्ध: ‘of the day’)
TypeNoun
Rootमाह्न (प्रातिपदिक; ‘दिन/अहन्’ से) → माह्नस्
श्नथयःthe piercers/strikers (i.e., the stings/attacks)
श्नथयः:
Kartā (कर्तृ-समूह) / विषय
TypeNoun
Rootश्नथ (प्रातिपदिक; ‘श्नथ्’ धातु ‘to pierce/strike’ से) → श्नथय
वैतसेनreed-born; of the cane (Vaitasena)
वैतसेन:
Kartā/विशेषण
TypeAdjective
Rootवैतस (प्रातिपदिक; ‘वेतस’ = cane/reed) + -इन्
उतand; also
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
स्मindeed
स्म:
TypeIndeclinable
Rootस्म (निपात)
मेto me; for me; my
मे:
Sampradāna/सम्बन्ध (to/for me; my)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
अव्यत्यैfor non-separation; for not turning away
अव्यत्यै:
Sampradāna (प्रयोजन: ‘for non-separation’)
TypeNoun
Rootअव्यति (प्रातिपदिक; a- + व्यति ‘separation/turning away’) → अव्यत्य
पृणासिyou fill; you satisfy
पृणासि:
Kriyā (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Rootपॄ/पृ (धातु; ‘to fill, satisfy’)
पुरूरवःO Purūravas
पुरूरवः:
Sambodhana
TypeNoun (proper name)
Rootपुरूरवस् (प्रातिपदिक; नाम) → पुरूरव
अनुafter; following
अनु:
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
तेof you; your
ते:
सम्बन्ध (of you)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
केतम्the sign; signal; banner
केतम्:
Karma (अनु-आयम् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootकेत (प्रातिपदिक)
आयम्I went; I followed
आयम्:
Kriyā
TypeVerb
Rootइ/ए (धातु; ‘to go’) + आ-
राजाking
राजा:
Kartā (असि/आसीः इत्यस्य)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
मेmy; to me
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
वीरO hero
वीर:
Sambodhana
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
तन्वःof (your/my) body; of self
तन्वः:
सम्बन्ध (of the body/self)
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक) → तन्व
तदाthen
तदा:
Adhikaraṇa (काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
आसीःyou were
आसीः:
Kriyā
TypeVerb
Rootअस् (धातु; ‘to be’)