HomeRig VedaMandala 10Sukta 95Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 10.95

Devata: Dialogue context (Purūravas speaking about forces/kratu); no single devatā, but the play of vīra-śakti and turbulent dhunayaḥ
Chandas: Triṣṭubh (probable)

इषुर्न श्रिय इषुधेरसना गोषाः शतसा न रंहिः । अवीरे क्रतौ वि दविद्युतन्नोरा न मायुं चितयन्त धुनयः ॥

इषु॒र्न श्रि॒य इ॑षु॒धेर॑स॒ना गो॒षाः श॑त॒सा न रंहि॑: । अ॒वीरे॒ क्रतौ॒ वि द॑विद्युत॒न्नोरा॒ न मा॒युं चि॑तयन्त॒ धुन॑यः ॥

íṣur ná śríya iṣudhér asanā́ goṣā́ḥ śatasā́ ná raṃhíḥ | avī́re krátau ví davidyutat nórā ná māyúṃ citayanta dhúnayaḥ ||

Like an arrow for splendor, like a quiver’s store, like cattle-winnings, like the speed of hundreds—so flashed our purpose. Yet without the hero in the will, the shaking powers do not heed the cry, nor do they recognize the anguished striving.

इषुः॑ । न । श्रि॒ये । इ॒षु॒ऽधेः । अ॒स॒ना । गो॒ऽसाः । श॒त॒ऽसाः । न । रंहिः॑ । अ॒वीरे॑ । क्रतौ॑ । वि । द॒वि॒द्यु॒त॒त् । न । उरा॑ । न । मा॒युम् । चि॒त॒य॒न्त॒ । धुन॑यः ॥इषुः । न । श्रिये । इषुधेः । असना । गोसाः । शतसाः । न । रंहिः । अवीरे । क्रतौ । वि । दविद्युतत् । न । उरा । न । मायुम् । चितयन्त । धुनयः ॥iṣuḥ | na | śṛiye | iṣu-dheḥ | asanā | go--sāḥ | śatasā | na | raṃhiḥ | avīre | kratau | vi | davidyutat | na | urā | na | māyum | citayanta | dhunayaḥ

इषुःan arrow
इषुः:
Kartā
TypeNoun
Rootइषु- (प्रातिपदिक) < √इष्/इष् (गत्यर्थ/इच्छार्थ; ‘to impel, shoot’)
like; as
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
श्रियेfor splendor/fortune
श्रिये:
Sampradāna
TypeNoun
Rootश्री- (प्रातिपदिक) < √श्रि (आश्रयणे/शोभायाम्)
इषुधेःof the quiver
इषुधेः:
Sambandha
TypeNoun
Rootइषुधि- (प्रातिपदिक) ‘quiver’
असनाa cast/shot (missile)
असना:
Kartā
TypeNoun
Rootअसन- (प्रातिपदिक) ‘throwing, casting; missile’
गोषाःcow-winnings; gains
गोषाः:
Kartā
TypeNoun
Rootगो-षा- (प्रातिपदिक) ‘cow-winning, gain of cattle’
शतसाby hundreds; hundredfold
शतसा:
Karaṇa
TypeAdjective (numeral) / Noun
Rootशत- (प्रातिपदिक) ‘hundred’
like
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
रंहिःspeed; swift rush
रंहिः:
Kartā
TypeNoun
Rootरंहि- (प्रातिपदिक) ‘speed, rush; impetuosity’
अवीरेin a hero-less (manless) state
अवीरे:
Adhikaraṇa
TypeAdjective
Rootअ-वीर- (प्रातिपदिक) ‘without heroes/men’
क्रतौin (his/your) resolve; in will/plan
क्रतौ:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootक्रतु- (प्रातिपदिक) ‘resolve, will, power; rite’
विapart; forth
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
दविद्युतत्flashed forth; shone out
दविद्युतत्:
Kriyā
TypeVerb
Root√द्युत् (दीप्तौ) with reduplication (वि- + द-विद्युत्)
नौराa boat
नौरा:
Kartā
TypeNoun
Rootनौ- (प्रातिपदिक) ‘boat, ship’
like
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
मायुम्the roaring one (bellowing creature)
मायुम्:
Karma
TypeNoun
Rootमायु- (प्रातिपदिक) ‘roarer, bellowing one; (often) bull/animal’
चितयन्तthey noticed; they perceived
चितयन्त:
Kriyā
TypeVerb
Root√चित् (चेतने/संज्ञाने) causative stem चितय-
धुनयःthe roarers (winds/waves)
धुनयः:
Kartā
TypeNoun
Rootधुनि- (प्रातिपदिक) ‘roaring, resounding; roarers (winds/waves)’