HomeRig VedaMandala 10Sukta 95Mantra 14
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 14

Sukta 10.95

Rishi: Purūravas–Urvāśī dialogue tradition (RV 10.95)
Devata: Nirṛti (as threatening power) implicitly; warning utterance within the dialogue
Chandas: Triṣṭubh

सुदेवो अद्य प्रपतेदनावृत्परावतं परमां गन्तवा उ । अधा शयीत निॠतेरुपस्थेऽधैनं वृका रभसासो अद्युः ॥

सु॒दे॒वो अ॒द्य प्र॒पते॒दना॑वृत्परा॒वतं॑ पर॒मां गन्त॒वा उ॑ । अधा॒ शयी॑त॒ निॠ॑तेरु॒पस्थेऽधै॑नं॒ वृका॑ रभ॒सासो॑ अ॒द्युः ॥

su-devó adyá prá-patet ánāvṛt parā-vátaṃ paramā́ṃ gantávā u | ádhā śáyīta níḥ-ṛter upásthe’dháinaṃ vṛ́kā rabhasā́so adyúḥ ||

Today the well-favored one may fly forth, not turning back, to the farthest distance, to the supreme beyond. Then he would lie in the lap of Dissolution; and then the fierce wolves would seize him.

सु॒ऽदे॒वः । अ॒द्य । प्र॒ऽपते॑त् । अना॑वृत् । प॒रा॒ऽवत॑म् । प॒र॒माम् । गन्त॒वै । ऊँ॒ इति॑ । अध॑ । शयी॑त । निःऽऋ॑तेः । उ॒पऽस्थे । अध॑ । ए॒न॒म् । वृकाः॑ । र॒भ॒सासः॑ । अ॒द्युः ॥सुदेवः । अद्य । प्रपतेत् । अनावृत् । परावतम् । परमाम् । गन्तवै । ऊँ इति । अध । शयीत । निःऋतेः । उपस्थे । अध । एनम् । वृकाः । रभसासः । अद्युः ॥su-devaḥ | adya | pra-patet | anāvṛt | parāvatam | paramām | gantavai | oṃ iti | adha | śayīta | niḥ-ṛteḥ | upa-sthe | adha | enam | vṛkāḥ | rabhasāsaḥ | adyuḥ

सु-देवःwell-favoured / having good divine favour
सु-देवः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/उपपद) + देव (प्रातिपदिक)
अद्यtoday / now
अद्य:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
प्र-पतेत्may he fly forth / may he fall away
प्र-पतेत्:
TypeVerb
Rootपत् (धातु) + प्र (उपसर्ग)
अनावृत्uncovered / not turned back / unprotected
अनावृत्:
TypeKṛdanta (verbal adjective)
Rootआ-वृत् (धातु) + अन् (निषेध)
परावतम्to the far region / to a distant land
परावतम्:
Karma
TypeNoun (place/region)
Rootपरावत् (प्रातिपदिक)
परमाम्the farthest / highest
परमाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
गन्तवैto go
गन्तवै:
Prayojana
TypeInfinitive
Rootगम् (धातु)
indeed / and
:
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
अधthen / thereafter
अध:
TypeIndeclinable
Rootअध (निपात)
शयीतhe would lie / may he lie
शयीत:
TypeVerb
Rootशी (धातु)
नि-ऋतेःof Nirṛti (goddess of destruction/misfortune)
नि-ऋतेः:
Adhikaraṇa (सम्बन्धेन)
TypeNoun (deity/abstraction)
Rootनि-ऋति (प्रातिपदिक) + नि (उपसर्ग-प्राय समासे)
उपस्थेin the lap / in the bosom
उपस्थे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootउपस्थ (प्रातिपदिक)
अधthen
अध:
TypeIndeclinable
Rootअध (निपात)
एनम्him
एनम्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वृकाःwolves
वृकाः:
Kartā
TypeNoun
Rootवृक (प्रातिपदिक)
रभसासःviolent / impetuous
रभसासः:
Kartā
TypeAdjective
Rootरभस (प्रातिपदिक)
अद्युःthey ate / devoured
अद्युः:
TypeVerb
Rootअद् (धातु)