HomeRig VedaMandala 10Sukta 95Mantra 11
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 11

Sukta 10.95

Rishi: Purūravas–Urvāśī dialogue tradition (RV 10.95)
Devata: Urvāśī speaking; Purūravas addressed; power invoked: ojas for protection (go-pītha)
Chandas: Triṣṭubh

जज्ञिष इत्था गोपीथ्याय हि दधाथ तत्पुरूरवो म ओजः । अशासं त्वा विदुषी सस्मिन्नहन्न म आशृणोः किमभुग्वदासि ॥

ज॒ज्ञि॒ष इ॒त्था गो॒पीथ्या॑य॒ हि द॒धाथ॒ तत्पु॑रूरवो म॒ ओज॑: । अशा॑सं त्वा वि॒दुषी॒ सस्मि॒न्नह॒न्न म॒ आशृ॑णो॒: किम॒भुग्व॑दासि ॥

jajñiṣé itthā́ go-pī́thyāya hí dadhā́tha tát purūravo me ójaḥ | áśāsaṃ tvā vidúṣī sasmín áhan ná me ā́śṛṇoḥ kím abhúg vadāsi ||

You were born thus, and therefore you set that strength in me for protection. Yet, O Purūravas, though I know, I did not command you that day; you did not heed me—why do you speak as one who has not shared the joy?

ज॒ज्ञि॒षे । इ॒त्था । गो॒ऽपीथ्या॑य । हि । द॒धाथ॑ । तत् । पु॒रू॒र॒वः॒ । मे॒ । ओजः॑ । अशा॑सम् । त्वा॒ । वि॒दुषी॑ । सस्मि॑न् । अह॑न् । न । मे॒ । आ । अ॒शृ॒णोः॒ । किम् । अ॒भुक् । व॒दा॒सि॒ ॥जज्ञिषे । इत्था । गोपीथ्याय । हि । दधाथ । तत् । पुरूरवः । मे । ओजः । अशासम् । त्वा । विदुषी । सस्मिन् । अहन् । न । मे । आ । अशृणोः । किम् । अभुक् । वदासि ॥jajñiṣe | itthā | go--pīthyāya | hi | dadhātha | tat | purūravaḥ | me | ojaḥ | aśāsam | tvā | viduṣī | sasmin | ahan | na | me | ā | aśṛṇoḥ | kim | abhuk | vadāsi

जज्ञिषेyou were born / you have been born
जज्ञिषे:
(क्रिया) मुख्य क्रिया
TypeVerb
Rootजन् (धातु) / जज्ञि (परस्मैपद-परिपूर्ण/परफेक्ट-आधार)
इत्थाthus, in this way
इत्था:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootइत्था (अव्यय)
गोपीथ्यायfor protection / for guardianship
गोपीथ्याय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootगोपीथ्य (प्रातिपदिक)
हिindeed, for
हि:
सम्बन्ध/निपात (हेतु/प्रमाण)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
दधाथyou have placed / you have set
दधाथ:
(क्रिया) सहायक/अनुक्रम क्रिया
TypeVerb
Rootधा (धातु)
तत्that
तत्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पुरूरवोO Purūravas
पुरूरवो:
सम्बोधन
TypeNoun (proper name)
Rootपुरूरवस् (प्रातिपदिक; नाम)
मेmy / to me
मे:
सम्बन्ध (सम्बन्ध-कारक)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ओजःstrength, vigor
ओजः:
कर्तृ/विषय (दधाथ-क्रियायाः कर्म/विषय-भावः सन्दर्भे)
TypeNoun
Rootओजस् (प्रातिपदिक)
अशासम्not commanding / not ordering
अशासम्:
कर्म (त्वा का विशेषण)
TypeParticiple/Adjective
Rootशास् (धातु) → शास (कृदन्त-आधार) + नञ्/अ- (निषेध)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विदुषीknowing, wise
विदुषी:
कर्तृ (वक्ता/उर्वशी) का विशेषण
TypeParticiple/Adjective
Rootविद् (धातु) → विद्वस्/विदुष् (कृदन्त)
सस्मिन्in this (matter/place)
सस्मिन्:
अधिकरण
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम) + स (एन्क्लिटिक/प्रगृह्य)
अहन्on the day
अहन्:
अधिकरण (काल)
TypeNoun
Rootअहन् (प्रातिपदिक)
not
:
निषेध
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
मेmy / to me
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आशृणोःyou listened / you heeded
आशृणोः:
(क्रिया) मुख्य क्रिया
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) + आ (उपसर्ग)
किम्what?
किम्:
कर्म/विषय (दासि का)
TypePronoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अभुग्वत्like an ‘abhugva’ (deceitful/hostile one)
अभुग्वत्:
कर्मविशेषण/प्रकार
TypeAdjective
Rootअभुग्वत् (प्रातिपदिक; विशेषण)
आसिyou are
आसि:
(क्रिया) सहायक
TypeVerb
Rootअस् (धातु)