HomeRig VedaMandala 10Sukta 94Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 10.94

Devata: Indra (invoked) and the Grāvāṇaḥ as active ritual powers
Chandas: Trishtubh (probable)

बृहद्वदन्ति मदिरेण मन्दिनेन्द्रं क्रोशन्तोऽविदन्नना मधु । संरभ्या धीराः स्वसृभिरनर्तिषुराघोषयन्तः पृथिवीमुपब्दिभिः ॥

बृ॒हद्व॑दन्ति मदि॒रेण॑ म॒न्दिनेन्द्रं॒ क्रोश॑न्तोऽविदन्न॒ना मधु॑ । सं॒रभ्या॒ धीरा॒: स्वसृ॑भिरनर्तिषुराघो॒षय॑न्तः पृथि॒वीमु॑प॒ब्दिभि॑: ॥

bṛhád vadanti madiréṇa mandínéndraṃ króśanto ’vidann anā́ mádhu | saṃrabhya dhīrā́ḥ svasṛ́bhir anartiṣur āghóṣayantaḥ pṛthivī́m upabdíbhiḥ ||

They speak the vast; with the intoxicating rapture they cry to Indra, and they have found the honey directly. Seizing together, the steadfast ones danced with their sisters, making the Earth resound with their reverberations.

बृ॒हत् । व॒द॒न्ति॒ । म॒दि॒रेण॑ । म॒न्दिना॑ । इन्द्र॑म् । क्रोश॑न्तः । अ॒वि॒द॒न् । अ॒ना । मधु॑ । स॒म्ऽरभ्य॑ । धीराः॑ । स्वसृ॑ऽभिः । अ॒न॒र्ति॒षुः॒ । आ॒ऽघो॒षय॑न्तः । पृ॒थि॒वीम् । उ॒प॒ब्दिऽभिः॑ ॥बृहत् । वदन्ति । मदिरेण । मन्दिना । इन्द्रम् । क्रोशन्तः । अविदन् । अना । मधु । सम्रभ्य । धीराः । स्वसृभिः । अनर्तिषुः । आघोषयन्तः । पृथिवीम् । उपब्दिभिः ॥bṛhat | vadanti | madireṇa | mandinā | indram | krośantaḥ | avidan | anā | madhu | sam-rabhya | dhīrāḥ | svasṛ-bhiḥ | anartiṣuḥ | āghoṣayantaḥ | pṛthivīm | upabdi-bhiḥ

बृहत्loudly, in a great voice
बृहत्:
कर्म-प्रवृत्ति-विशेषण (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootबृहत् (प्रातिपदिक; √बृह् ‘वर्धने’ से)
वदन्तिthey speak
वदन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√वद् (भाषणे)
मदिरेणwith the intoxicating (drink)
मदिरेण:
करण
TypeNoun/Adjective
Rootमदिरा (प्रातिपदिक)
मन्दिनाwith the gladdening (soma)
मन्दिना:
करण
TypeAdjective
Rootमन्दिन् (प्रातिपदिक; ‘उत्साहक/आनन्दक’, सोम-विशेषण)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
क्रोशन्तःshouting
क्रोशन्तः:
कर्तृ (वदन्ति-कर्तारः)
TypeVerb (participle)
Root√क्रुश्/√क्रोश् (क्रोशने ‘चिल्लाने’)
अविदन्they found, they discovered
अविदन्:
क्रिया
TypeVerb
Root√विद् (ज्ञाने/लम्भे; यहाँ ‘प्राप्तौ/अवगमे’)
अनाfood, nourishment
अना:
कर्म (अविदन्—‘भोजनम्’ इति)
TypeIndeclinable
Rootअना (अव्यय; ‘अन्न/भोजन’ अर्थे वैदिक)
मधुsweet drink, honey (mead/soma)
मधु:
कर्म (अविदन्—‘मधु’ इति)
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
संरभ्यhaving seized, grasping
संरभ्य:
पूर्वकाल-क्रिया (अग्रम्)
TypeIndeclinable (gerund)
Rootसम्-√रभ् (आलम्भने/ग्रहणे ‘पकड़ने’)
धीराःthe inspired/wise (men)
धीराः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootधीरा (प्रातिपदिक)
स्वसृभिःwith (their) sisters
स्वसृभिः:
सह/करण (सहचर्ये)
TypeNoun
Rootस्वसृ (प्रातिपदिक)
अनर्तिषुःthey danced
अनर्तिषुः:
क्रिया
TypeVerb
Root√नृत् (नर्तने)
आघोषयन्तःmaking resound, proclaiming
आघोषयन्तः:
कर्तृ (अनर्तिषुः-कर्तारः)
TypeVerb (participle)
Rootआ-√घुष्/√घोष् (घोषणे ‘ध्वनौ/घोषे’)
पृथिवीम्the earth
पृथिवीम्:
कर्म (आघोषयन्तः—‘पृथिवीम्’ इति)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
उपब्दिभिःwith sounds, with loud noises
उपब्दिभिः:
करण
TypeNoun
Rootउपब्दि (प्रातिपदिक; ‘ध्वनि/शब्द’ अर्थे वैदिक)