HomeRig VedaMandala 10Sukta 91Mantra 9
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 10.91

Rishi: Aruṇa Vaitahavya (aruṇavaitahavya)
Devata: Agni
Chandas: Nicṛj Jagatī

त्वामिदत्र वृणते त्वायवो होतारमग्ने विदथेषु वेधसः । यद्देवयन्तो दधति प्रयांसि ते हविष्मन्तो मनवो वृक्तबर्हिषः ॥

त्वामिदत्र॑ वृणते त्वा॒यवो॒ होता॑रमग्ने वि॒दथे॑षु वे॒धस॑: । यद्दे॑व॒यन्तो॒ दध॑ति॒ प्रयां॑सि ते ह॒विष्म॑न्तो॒ मन॑वो वृ॒क्तब॑र्हिषः ॥

tvā́m íd átra vṛṇate tvā́yavo hótāram agne vidáth eṣu vedhásaḥ | yád deva-yánto dádhati práyāṃsi te havíṣmanto mánavo vṛktá-barhiṣaḥ ||

Here the seekers of you choose you, O Agni, as the Hotṛ in the sessions, the wise builders; when yearning for the Divine they set in place for you their forward offerings—men of the Manu, rich in oblation, with the strewn sacred grass prepared.

त्वाम् । इत् । अत्र॑ । वृ॒ण॒ते॒ । त्वा॒ऽयवः॑ । होता॑रम् । अ॒ग्ने॒ । वि॒दथे॑षु । वे॒धसः॑ । यत् । दे॒व॒ऽयन्तः॑ । दध॑ति । प्रयां॑सि । ते॒ । ह॒विष्म॑न्तः । मन॑वः । वृ॒क्तऽब॑र्हिषः ॥त्वाम् । इत् । अत्र । वृणते । त्वायवः । होतारम् । अग्ने । विदथेषु । वेधसः । यत् । देवयन्तः । दधति । प्रयांसि । ते । हविष्मन्तः । मनवः । वृक्तबर्हिषः ॥tvām | it | atra | vṛṇate | tvāyavaḥ | hotāram | agne | vidatheṣu | vedhasaḥ | yat | deva-yantaḥ | dadhati | prayāṃsi | te | haviṣmantaḥ | manavaḥ | vṛkta-barh iṣaḥ

त्वाम्you (as object)
त्वाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इत्indeed, just
इत्:
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात)
अत्रhere
अत्र:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
वृणतेthey choose
वृणते:
TypeVerb
Root√वृ (वृणुते) ‘चुनना/वरण करना’
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यवःthe Yavas (a people/clan)
यवः:
कर्ता
TypeNoun
Rootयव (प्रातिपदिक) ‘यव/जौ; यव-जनाः’
होतारम्the Hotṛ-priest
होतारम्:
कर्म
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक) ‘होता’
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
विदथेषुin the assemblies/rites
विदथेषु:
अधिकारण
TypeNoun
Rootविदथ (प्रातिपदिक) ‘सभा/यज्ञ-समागम’
वेधसःthe wise/skillful ones
वेधसः:
कर्ता
TypeNoun
Rootवेधस् (प्रातिपदिक) ‘विधाता/ज्ञानी/कुशल’
यत्when/that which
यत्:
TypePronoun
Rootयद् (सम्बन्ध-प्रातिपदिक)
देवयन्तःseeking the gods, god-desiring
देवयन्तः:
कर्ता
TypeAdjective/Participle
Rootदेवयन्त् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √यम्/यत् ‘इच्छा/प्रयत्न’ + देव)
दधतिthey place, they offer
दधति:
TypeVerb
Root√धा ‘धारण/स्थापन’
प्रयांसिofferings, gifts
प्रयांसि:
कर्म
TypeNoun
Rootप्रयांस् (प्रातिपदिक) ‘भेंट/दान/अर्पण’
तेto you
ते:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हविष्मन्तःpossessing oblations
हविष्मन्तः:
कर्ता
TypeAdjective
Rootहविष्मन्त् (प्रातिपदिक) ‘हविस्-युक्त’
मनवःthe Manus (men/descendants of Manu)
मनवः:
कर्ता
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
वृक्तबर्हिषःhaving the strewn/cut sacrificial grass
वृक्तबर्हिषः:
कर्ता
TypeAdjective (compound)
Rootवृक्त-बर्हिस् (समास; वृक्त ‘कटा/छिन्न’ < √वृज्/√वृक् ‘काटना’ + बर्हिस् ‘कुश-आसन/यज्ञ-स्तरण’)