HomeRig VedaMandala 10Sukta 91Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 10.91

Rishi: Aruṇa Vaitahavya (aruṇavaitahavya)
Devata: Agni
Chandas: Nicṛj Jagatī

तमोषधीर्दधिरे गर्भमृत्वियं तमापो अग्निं जनयन्त मातरः । तमित्समानं वनिनश्च वीरुधोऽन्तर्वतीश्च सुवते च विश्वहा ॥

तमोष॑धीर्दधिरे॒ गर्भ॑मृ॒त्वियं॒ तमापो॑ अ॒ग्निं ज॑नयन्त मा॒तर॑: । तमित्स॑मा॒नं व॒निन॑श्च वी॒रुधो॒ऽन्तर्व॑तीश्च॒ सुव॑ते च वि॒श्वहा॑ ॥

tám oṣádhīr dadhire gárbham ṛtviyáṃ tám ā́po agníṃ janayanta mātáraḥ | tám ít samānám vanínaś ca vīrúdho ’ntárvatīś ca súvate ca viśváhā ||

The herbs held him as a season-right embryo; the Waters, the Mothers, gave birth to that Agni. The same One—ever the same—do the trees and the creepers, the pregnant growths, bring forth and set in motion unceasingly.

तम् । ओष॑धीः । द॒धि॒रे॒ । गर्भ॑म् । ऋ॒त्विय॑म् । तम् । आपः॑ । अ॒ग्निम् । ज॒न॒य॒न्त॒ । मा॒तरः॑ । तम् । इत् । स॒मा॒नम् । व॒निनः॑ । च॒ । वी॒रुधः॑ । अ॒न्तःऽव॑तीः । च॒ । सुव॑ते । च॒ । वि॒श्वहा॑ ॥तम् । ओषधीः । दधिरे । गर्भम् । ऋत्वियम् । तम् । आपः । अग्निम् । जनयन्त । मातरः । तम् । इत् । समानम् । वनिनः । च । वीरुधः । अन्तःवतीः । च । सुवते । च । विश्वहा ॥tam | oṣadhīḥ | dadhire | garbham | ṛtviyam | tam | āpaḥ | agnim | janayanta | mātaraḥ | tam | it | samānam | vaninaḥ | ca | vīrudhaḥ | antaḥ-vatīḥ | ca | suvate | ca | viśvahā

तम्him / that (one)
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ओषधीःplants, herbs
ओषधीः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootओषधि- (प्रातिपदिक)
दधिरेthey placed / they set
दधिरे:
TypeVerb
Rootधा (धातु) → दधि- (परस्मै/आत्मनेपद परिपूर्ण-रूप)
गर्भम्embryo, seed, womb-child
गर्भम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगर्भ- (प्रातिपदिक)
ऋत्वियम्ritual/seasonal, fit for the rite
ऋत्वियम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootऋत्विय- (प्रातिपदिक; ‘ऋतु’ सम्बन्धी)
तम्him
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आपःthe waters
आपः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअप्/आप्- (प्रातिपदिक)
अग्निम्Agni, fire
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
जनयन्तthey generated, produced
जनयन्त:
TypeVerb
Rootजन् (धातु) + णिच् (caus.) → जनयति
मातरःmothers
मातरः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमातृ- (प्रातिपदिक)
तम्him
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इत्indeed, just
इत्:
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात)
समानम्the same, identical
समानम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootसमान- (प्रातिपदिक)
वनिनःtrees/wood-plants (forest-growth)
वनिनः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवनिन्- (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (समुच्चय-अव्यय)
वीरुधःcreepers, herbs
वीरुधः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवीरुध्- (प्रातिपदिक)
अन्तर्वतीःhaving an interior (i.e., with inner sap/strength)
अन्तर्वतीः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootअन्तर्वत्- (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (समुच्चय-अव्यय)
सुवतेgives birth / brings forth
सुवते:
TypeVerb
Rootसू (धातु) → सुवते
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (समुच्चय-अव्यय)
विश्वहाalways, day by day
विश्वहा:
TypeIndeclinable
Rootविश्वहा (अव्यय; विश्व + हा)