HomeRig VedaMandala 10Sukta 91Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 10.91

Rishi: Aruṇa Vaitahavya (aruṇavaitahavya)
Devata: Agni
Chandas: Nicṛj Jagatī

सुदक्षो दक्षैः क्रतुनासि सुक्रतुरग्ने कविः काव्येनासि विश्ववित् । वसुर्वसूनां क्षयसि त्वमेक इद्द्यावा च यानि पृथिवी च पुष्यतः ॥

सु॒दक्षो॒ दक्षै॒: क्रतु॑नासि सु॒क्रतु॒रग्ने॑ क॒विः काव्ये॑नासि विश्व॒वित् । वसु॒र्वसू॑नां क्षयसि॒ त्वमेक॒ इद्द्यावा॑ च॒ यानि॑ पृथि॒वी च॒ पुष्य॑तः ॥

su-dákṣo dákṣaiḥ krátunāsi su-krátur agné kavíḥ kā́vyenāsi viśvá-vit | vásur vásūnāṃ kṣáyasi tvám éka íd dyā́vā ca yā́ni pṛthivī́ ca púṣyataḥ ||

O Agni, you are perfectly skilled by your powers of skill; by your conscious will you are the good-willed. You are the seer by the inspired word, the knower of all. You alone dwell as the true Treasure among treasures; and it is you who foster and increase all that Heaven and Earth bring to growth.

सु॒ऽदक्षः॑ । दक्षः॑ । क्रतु॑ना । अ॒सि॒ । सु॒ऽक्रतुः॑ । अग्ने॑ । क॒विः । काव्ये॑न । अ॒सि॒ । वि॒श्व॒ऽवित् । वसुः॑ । वसू॑नाम् । क्ष॒य॒सि॒ । त्वम् । एकः॑ । इत् । द्यावा॑ । च॒ । यानि॑ । पृ॒थि॒वी इति॑ । च॒ । पुष्य॑तः ॥सुदक्षः । दक्षः । क्रतुना । असि । सुक्रतुः । अग्ने । कविः । काव्येन । असि । विश्ववित् । वसुः । वसूनाम् । क्षयसि । त्वम् । एकः । इत् । द्यावा । च । यानि । पृथिवी इति । च । पुष्यतः ॥su-dakṣaḥ | dakṣaḥ | kratunā | asi | su-kratuḥ | agne | kaviḥ | kāvyena | asi | viśva-vit | vasuḥ | vasūnām | kṣayasi | tvam | ekaḥ | it | dyāvā | ca | yāni | pṛthivī iti | ca | puṣyataḥ

सु-दक्षःwell-skilled, very capable
सु-दक्षः:
Kartā (अग्नेः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसु- + दक्ष (प्रातिपदिक) प्रत्यय -अ
दक्षैःwith skills/abilities
दक्षैः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
क्रतुनाwith resolve/ritual power (kratu)
क्रतुना:
Karaṇa
TypeNoun
Rootक्रतु (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
TypeVerb
Root√अस् (भू-सत्तायाम्)
सु-क्रतुःof good resolve/wise in counsel
सु-क्रतुः:
Kartā (अग्नेः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसु- + क्रतु (प्रातिपदिक) प्रत्यय -उ
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
कविःseer, poet
कविः:
Kartā (अग्नेः विशेषणम्)
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
काव्येनby poetic art/poetry
काव्येन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootकाव्य (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
TypeVerb
Root√अस् (भू-सत्तायाम्)
विश्व-वित्all-knowing
विश्व-वित्:
Kartā (अग्नेः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootविश्व + √विद् (ज्ञाने) → वित् (कृत्)
वसुःgood one; benefactor; wealth
वसुः:
Kartā (अग्नेः विशेषणम्)
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)
वसूनाम्of the goods/wealthes
वसूनाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)
क्षयसिyou dwell/abide; you rule
क्षयसि:
TypeVerb
Root√क्षि (निवास-क्षये/क्षय-भावे; RV: ‘to dwell, rule, abide’)
त्वम्you
त्वम्:
Kartā
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
एकःalone, one
एकः:
Kartā (त्वम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
इत्indeed, just
इत्:
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात)
द्यावाHeaven (the two heavens / heaven-pair)
द्यावा:
Kartā (पुष्यतः)
TypeNoun
Rootद्याव्/द्यौ (प्रातिपदिक; द्विवचन-रूपम्)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (समुच्चय)
यानिwhich (things), whatever
यानि:
Karma (पुष्यतः—‘which (things) they nourish’)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
पृथिवीEarth
पृथिवी:
Kartā (पुष्यतः)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (समुच्चय)
पुष्यतःthey two nourish, cause to thrive
पुष्यतः:
TypeVerb
Root√पुष् (पोषणे)