Mantra 1
Sukta 10.9
Rishi: Sindhudvīpa Āmbara (traditional Anukramaṇī attribution for RV 10.9, Āpaḥ-sūkta)
Devata: Āpaḥ (Waters)
Chandas: Gāyatrī (3 pādas of 8 syllables)
Samhita Patha (Devanagari)
आपो हि ष्ठा मयोभुवस्ता न ऊर्जे दधातन । महे रणाय चक्षसे ॥
Samhita Patha (IAST)
आपो॒ हि ष्ठा म॑यो॒भुव॒स्ता न॑ ऊ॒र्जे द॑धातन । म॒हे रणा॑य॒ चक्ष॑से ॥
Transliteration
ā́po hí ṣṭhā mayobhúvas tā́ na ūrjé dadhātana | mahé ráṇāya cákṣase ||
Translation
O Waters, you are indeed the makers of delight; set in us the nourishing energy, for the great battle and for the seeing.
Padapatha (Word Analysis)
आपः॑ । हि । स्थ । म॒यः॒ऽभुवः॑ । ताः । नः॒ । ऊ॒र्जे । द॒धा॒त॒न॒ । म॒हे । रणा॑य । चक्ष॑से ॥आपः । हि । स्थ । मयःभुवः । ताः । नः । ऊर्जे । दधातन । महे । रणाय । चक्षसे ॥āpaḥ | hi | stha | mayaḥ-bhuvaḥ | tāḥ | naḥ | ūrje | dadhātana | mahe | raṇāya | cakṣase
Word by Word
आपःwaters
आपः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootआप्- (प्रातिपदिक ‘अप्/आप्’ ‘जल’)
हिindeed, for
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
ष्ठाyou are / you stand
ष्ठा:
कर्तृ (क्रियापद)
TypeVerb
Rootस्थ (धातु; ‘स्था’ इत्यस्य वैदिक/छान्दस रूप)
मयोभुवःbringing delight, bliss-bestowing
मयोभुवः:
कर्तृ (आपः-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootमयस् + भू (प्रातिपदिक: मयो-भू ‘सुख-उत्पादक’)
ताःthose (waters)
ताः:
कर्तृ (आपः इत्यस्य पुनरुक्त-सूचक)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
नःto us
नः:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
ऊर्जेfor nourishment, for strength
ऊर्जे:
सम्प्रदान (उद्देश्य/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootऊर्ज् (प्रातिपदिक ‘ऊर्ज्’ ‘बल/पोषण’)
दधातनplace, bestow
दधातन:
कर्तृ (क्रियापद)
TypeVerb
Rootधा (धातु)
महेfor great (benefit)
महे:
सम्प्रदान/प्रयोजन
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
रणायfor battle, for conflict
रणाय:
सम्प्रदान/प्रयोजन
TypeNoun
Rootरण (प्रातिपदिक ‘रण’ ‘युद्ध/संघर्ष’)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
चक्षसेfor vision, for sight (splendour)
चक्षसे:
सम्प्रदान/प्रयोजन
TypeNoun
Rootचक्षस् (प्रातिपदिक ‘चक्षस्’ ‘दर्शन/दीप्ति/दृष्टि’)