HomeRig VedaMandala 10Sukta 88Mantra 9
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 10.88

Devata: Agni (cosmic heater/transformer)
Chandas: Triṣṭubh (probable; requires full hymn metrical verification)

यं देवासोऽजनयन्ताग्निं यस्मिन्नाजुहवुर्भुवनानि विश्वा । सो अर्चिषा पृथिवीं द्यामुतेमामृजूयमानो अतपन्महित्वा ॥

यं दे॒वासोऽज॑नयन्ता॒ग्निं यस्मि॒न्नाजु॑हवु॒र्भुव॑नानि॒ विश्वा॑ । सो अ॒र्चिषा॑ पृथि॒वीं द्यामु॒तेमामृ॑जू॒यमा॑नो अतपन्महि॒त्वा ॥

yaṃ devāso 'janayantāgnim yasminn ājuhavur bhuvanāni viśvā | so 'rciṣā pṛthivīṃ dyām utemām ṛjūyamāno atapan mahitvā ||

That Agni whom the gods brought forth, into whom all the worlds poured their offering—he with his flame-energies heated Earth and Heaven and this (lower realm), moving straight on in his course, by the greatness of his power.

यम् । दे॒वासः॑ । अज॑नयन्त । अ॒ग्निम् । यस्मि॑न् । आ । अजु॑हवुः । भुव॑नानि । विश्वा॑ । सः । अ॒र्चिषा॑ । पृ॒थि॒वीम् । द्याम् । उ॒त । इ॒माम् । ऋ॒जु॒ऽयमा॑नः । अ॒त॒प॒त् । म॒हि॒ऽत्वा ॥यम् । देवासः । अजनयन्त । अग्निम् । यस्मिन् । आ । अजुहवुः । भुवनानि । विश्वा । सः । अर्चिषा । पृथिवीम् । द्याम् । उत । इमाम् । ऋजुयमानः । अतपत् । महित्वा ॥yam | devāsaḥ | ajanayanta | agnim | yasmin | ā | ajuhavuḥ | bhuvanāni | viśvā | saḥ | arciṣā | pṛthivīm | dyām | uta | imām | ṛju-yamānaḥ | atapat | mahi-tvā

यम्whom
यम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवासःthe gods
देवासः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव
अजनयन्generated, brought forth
अजनयन्:
क्रिया
TypeVerb
Root√जन् (जनँ) / √जन्-णिच् (जनयति)
अग्निम्Agni (fire)
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि
यस्मिन्in whom / in which
यस्मिन्:
अधिकरण
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
unto, towards; (intensifier with verb)
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
अजुहवुःthey invoked, called upon
अजुहवुः:
क्रिया
TypeVerb
Root√हू (जुहोति)
भुवनानिthe worlds, beings, realms
भुवनानि:
कर्तृ (अजुहवुः के) / कर्म (आह्वानस्य विषयः) — संदिग्ध
TypeNoun
Rootभुवन
विश्वाall
विश्वा:
विशेषण
TypeAdjective
Rootविश्व
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अर्चिषाwith (his) flame, by radiance
अर्चिषा:
करण
TypeNoun
Rootअर्चिस्
पृथिवीम्the earth
पृथिवीम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपृथिवी
द्याम्the heaven, sky
द्याम्:
कर्म
TypeNoun
Rootद्यौ (दिव्) / द्यां (स्त्री)
उतand, also
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
इमाम्this (one)
इमाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ऋजूयमानःgoing straight, advancing directly
ऋजूयमानः:
कर्तृ (सः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeParticiple (Adjective)
Rootऋजूय (प्रातिपदिक; √ऋजु/ऋज् ‘to be straight’ + य) / कृत्-प्रत्यय
अतपन्he heated, kindled, burned
अतपन्:
क्रिया
TypeVerb
Root√तप्
महित्वाby (his) greatness, through majesty
महित्वा:
करण
TypeNoun (abstract) / Indeclinable-instrumental
Rootमहित्व (महन् + त्व)