HomeRig VedaMandala 10Sukta 88Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 10.88

Devata: Agni Jātavedas
Chandas: Trishtubh (likely; needs confirmation)

यो होतासीत्प्रथमो देवजुष्टो यं समाञ्जन्नाज्येना वृणानाः । स पतत्रीत्वरं स्था जगद्यच्छ्वात्रमग्निरकृणोज्जातवेदाः ॥

यो होतासी॑त्प्रथ॒मो दे॒वजु॑ष्टो॒ यं स॒माञ्ज॒न्नाज्ये॑ना वृणा॒नाः । स प॑त॒त्री॑त्व॒रं स्था जग॒द्यच्छ्वा॒त्रम॒ग्निर॑कृणोज्जा॒तवे॑दाः ॥

yo hotāsīt prathamo devajuṣṭo yaṃ samāñjann ājyena vṛṇānāḥ | sa patatrī tv araṃ sthā jagad yac chvātram agnir akṛṇoj jātavedāḥ ||

He who was the first priest of offering, dear to the gods, whom they anointed with clarified butter as they chose him—he stood as the winged mover, swift for the work; when Agni, Jātavedas, made the world a habitation fit for the luminous journey.

यः । होता॑ । आसी॑त् । प्र॒थ॒मः । दे॒वऽजु॑ष्टः । यम् । स॒म्ऽआञ्ज॑न् । आज्ये॑न । वृ॒णा॒नाः । सः । प॒त॒त्रि । इ॒त्व॒रम् । स्थाः । जग॑त् । यत् । श्वा॒त्रम् । अ॒ग्निः । अ॒कृ॒णो॒त् । जा॒तऽवे॑दाः ॥यः । होता । आसीत् । प्रथमः । देवजुष्टः । यम् । सम्आञ्जन् । आज्येन । वृणानाः । सः । पतत्रि । इत्वरम् । स्थाः । जगत् । यत् । श्वात्रम् । अग्निः । अकृणोत् । जातवेदाः ॥yaḥ | hotā | āsīt | prathamaḥ | deva-juṣṭaḥ | yam | sam-āñjan | ājyena | vṛṇānāḥ | saḥ | patatri | itvaram | sthāḥ | jagat | yat | śvātram | agniḥ | akṛṇot | jāta-vedāḥ

यःwho (he)
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
होताHotṛ-priest (invoker)
होता:
Kartā
TypeNoun
Rootहु (धातु) → होतृ- (कृदन्त-प्रातिपदिक)
आसीत्was
आसीत्:
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
प्रथमःfirst
प्रथमः:
Kartā
TypeAdjective
Rootप्रथम- (प्रातिपदिक)
देवजुष्टःapproved/favored by the gods
देवजुष्टः:
Kartā
TypeAdjective
Rootदेव- + जुष्ट- (√जुष् ‘to be pleased/approve’ → भूतकृदन्त)
यम्whom
यम्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
समाञ्जन्they anointed
समाञ्जन्:
TypeVerb
Rootसम्-√अञ्ज् (धातु ‘to anoint’)
आज्येनwith ghee
आज्येन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootआज्य- (प्रातिपदिक)
वृणानाःchoosing (him)
वृणानाः:
Kartā
TypeParticiple
Root√वृ (धातु ‘to choose’) → वर्तमानकृदन्त (शतृ)
सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पतत्रीत्वरम्the bird(-like) swiftness / winged speed
पतत्रीत्वरम्:
Karma
TypeNoun (compound)
Rootपतत्री- (प्रातिपदिक) + त्वरा- (प्रातिपदिक)
स्थाhas stood / took his stand
स्था:
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
जगत्the world (all that moves)
जगत्:
Karma
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक; ‘moving world’)
यत्which
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
श्वात्रम्the dog(-like) [form/being]; ‘Śvātra’
श्वात्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootश्वात्र- (प्रातिपदिक)
अग्निःAgni
अग्निः:
Kartā
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
अकृणोत्made
अकृणोत्:
TypeVerb
Root√कृ (धातु ‘to make/do’)
जातवेदाःJātavedas (Agni, ‘knower of births’)
जातवेदाः:
Kartā
TypeNoun (epithet)
Rootजात- (√जन् भूतकृदन्त) + वेदस्- (प्रातिपदिक) → जातवेदस् (प्रातिपदिक)