HomeRig VedaMandala 10Sukta 88Mantra 13
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 13

Sukta 10.88

Devata: Agni Vaiśvānara (as nakṣatra/pratna; adhyakṣa of yakṣa)
Chandas: Triṣṭubh (probable; requires full hymn metrical verification)

वैश्वानरं कवयो यज्ञियासोऽग्निं देवा अजनयन्नजुर्यम् । नक्षत्रं प्रत्नममिनच्चरिष्णु यक्षस्याध्यक्षं तविषं बृहन्तम् ॥

वै॒श्वा॒न॒रं क॒वयो॑ य॒ज्ञिया॑सो॒ऽग्निं दे॒वा अ॑जनयन्नजु॒र्यम् । नक्ष॑त्रं प्र॒त्नममि॑नच्चरि॒ष्णु य॒क्षस्याध्य॑क्षं तवि॒षं बृ॒हन्त॑म् ॥

vaiśvānaraṃ kavayo yajñiyāso 'gniṃ devā ajanayann ajuryam | nakṣatraṃ pratnam aminac cariṣṇu yakṣasyādhyakṣaṃ taviṣaṃ bṛhantam ||

The seers, the yajñiya ones, and the gods brought forth Agni Vaiśvānara, undecaying. A primordial star, moving, he does not diminish—overseer of the mystery-power, vast in might and great.

वै॒श्वा॒न॒रम् । क॒वयः॑ । य॒ज्ञियाः॑ । अ॒ग्निम् । दे॒वाः । अ॒ज॒न॒य॒न् । अ॒जु॒र्यम् । नक्ष॑त्रम् । प्र॒त्नम् । अमि॑नत् । च॒रि॒ष्णु । य॒क्षस्य॑ । अधि॑ऽअक्षम् । त॒वि॒षम् । बृ॒हन्त॑म् ॥वैश्वानरम् । कवयः । यज्ञियाः । अग्निम् । देवाः । अजनयन् । अजुर्यम् । नक्षत्रम् । प्रत्नम् । अमिनत् । चरिष्णु । यक्षस्य । अधिअक्षम् । तविषम् । बृहन्तम् ॥vaiśvānaram | kavayaḥ | yajñiyāḥ | agnim | devāḥ | ajanayan | arjuryam | nakṣatram | pratnam | aminat | cariṣṇu | yakṣasya | adhi-akṣam | taviṣam | bṛhantam

वैश्वानरम्Vaiśvānara (Agni), as object
वैश्वानरम्:
Karma
TypeNoun
Rootवैश्वानर (प्रातिपदिक; विश्+वानर/अग्नि-विशेष)
कवयःthe seers/poets
कवयः:
Kartā
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
यज्ञियासःworthy of sacrifice, sacrificial
यज्ञियासः:
Kartā
TypeAdjective
Rootयज्ञिय (प्रातिपदिक; यज्ञ+इय)
अग्निम्Agni (fire-god)
अग्निम्:
Karma
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
देवाःthe gods
देवाः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अजनयन्they generated/produced
अजनयन्:
TypeVerb
Root√जन् (जनयति; णिच् causative)
अजुर्यम्unaging, undecaying
अजुर्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअजुर्य (प्रातिपदिक; न-जर्/जर् ‘to age’ → ‘not aging’)
नक्षत्रम्the star/constellation (heavenly sign)
नक्षत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootनक्षत्र (प्रातिपदिक)
प्रत्नम्ancient, primeval
प्रत्नम्:
Karma
TypeAdjective
Rootप्रत्न (प्रातिपदिक)
अमिनत्he/it harmed, diminished
अमिनत्:
TypeVerb
Root√मि/मीन् (मिनोति ‘to diminish, damage’)
चरिष्णुmoving, roaming
चरिष्णु:
Karma
TypeAdjective
Rootचरिष्णु (प्रातिपदिक; √चर् + इष्णु)
यक्षस्यof the Yakṣa / of the wondrous being
यक्षस्य:
Adhikaraṇa (सम्बन्ध/षष्ठी-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootयक्ष (प्रातिपदिक)
अध्याक्षम्overseer, superintendent
अध्याक्षम्:
Karma
TypeNoun
Rootअध्याक्ष (प्रातिपदिक; अधि+अक्ष ‘overseer’)
तविषम्mighty, powerful
तविषम्:
Karma
TypeAdjective
Rootतविष (प्रातिपदिक)
बृहन्तम्great, lofty
बृहन्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootबृहन्त् (प्रातिपदिक; √बृह् ‘to grow, be great’)