HomeRig VedaMandala 10Sukta 88Mantra 11
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 11

Sukta 10.88

Devata: Sūrya (Āditeya) within Agni-Sūrya cosmogony
Chandas: Triṣṭubh (probable; requires full hymn metrical verification)

यदेदेनमदधुर्यज्ञियासो दिवि देवाः सूर्यमादितेयम् । यदा चरिष्णू मिथुनावभूतामादित्प्रापश्यन्भुवनानि विश्वा ॥

य॒देदे॑न॒मद॑धुर्य॒ज्ञिया॑सो दि॒वि दे॒वाः सूर्य॑मादिते॒यम् । य॒दा च॑रि॒ष्णू मि॑थु॒नावभू॑ता॒मादित्प्राप॑श्य॒न्भुव॑नानि॒ विश्वा॑ ॥

yad edenam adadhur yajñiyāso divi devāḥ sūryam āditeyam | yadā cariṣṇū mithunāv abhūtām ād it prāpaśyan bhuvanāni viśvā ||

When the yajñiya gods set him in heaven as the Sun, the son of Aditi, then, when the two moving ones became a pair, from that moment they beheld forth all the worlds.

य॒दा । इत् । ए॒न॒म् । अद॑धुः । य॒ज्ञिया॑सः । दि॒वि । दे॒वाः । सूर्य॑म् । आ॒दि॒ते॒यम् । य॒दा । च॒रि॒ष्णू इति॑ । मि॒थु॒नौ । अभू॑ताम् । आत् । इत् । प्र । अ॒प॒श्य॒न् । भुव॑नानि । विश्वा॑ ॥यदा । इत् । एनम् । अदधुः । यज्ञियासः । दिवि । देवाः । सूर्यम् । आदितेयम् । यदा । चरिष्णू इति । मिथुनौ । अभूताम् । आत् । इत् । प्र । अपश्यन् । भुवनानि । विश्वा ॥yadā | it | enam | adadhuḥ | yajñiyāsaḥ | divi | devāḥ | sūryam | āditeyam | yadā | cariṣṇū iti | mithunau | abhūtām | āt | it | pra | apaśyan | bhuvanāni | viśvā

यत्when/that which
यत्:
— (सम्बन्ध/अन्वय-निर्देशक)
TypePronoun
Rootयद् (sarvanāma-prātipadika)
एदेनम्this him (that one)
एदेनम्:
कर्म
TypePronoun
Rootएद (deictic) + एनम् (sarvanāma)
अदधुःthey placed/set
अदधुः:
क्रिया
TypeVerb
Rootधा (धातु)
यज्ञियासःthe worshipful/ritual-worthy (ones)
यज्ञियासः:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootयज्ञिय (प्रातिपदिक; यज्ञ + -इय)
दिविin heaven
दिवि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक)
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ (अपि ‘यज्ञियासः’ इत्यस्य विशेष्याः)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
सूर्यम्the Sun
सूर्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
आदितेयम्the Āditya (son of Aditi)
आदितेयम्:
कर्म (सूर्यम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective
Rootआदितेय (प्रातिपदिक; अदिति-अपत्य)
यदाwhen
यदा:
— (काल-निर्देशक)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
चरिष्णूmoving/roaming
चरिष्णू:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootचरिष्णु (प्रातिपदिक; √चर् + इष्णु)
मिथुनौa pair, the two together
मिथुनौ:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootमिथुन (प्रातिपदिक)
अभूताम्they two became
अभूताम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootभू (धातु)
आदित्then, thereupon
आदित्:
TypeIndeclinable
Rootआ + इत् (निपात; ‘then/just then’)
प्रापश्यन्they saw forth/they beheld
प्रापश्यन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootप्र + √पश् (धातु)
भुवनानिthe worlds/realms
भुवनानि:
कर्म
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक; √भू)
विश्वाall, entire
विश्वा:
कर्म-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)