HomeRig VedaMandala 10Sukta 87Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 10.87

Devata: Agni (as kingly protector)

उभोभयाविन्नुप धेहि दंष्ट्रा हिंस्रः शिशानोऽवरं परं च । उतान्तरिक्षे परि याहि राजञ्जम्भैः सं धेह्यभि यातुधानान् ॥

उ॒भोभ॑यावि॒न्नुप॑ धेहि॒ दंष्ट्रा॑ हिं॒स्रः शिशा॒नोऽव॑रं॒ परं॑ च । उ॒तान्तरि॑क्षे॒ परि॑ याहि राज॒ञ्जम्भै॒: सं धे॑ह्य॒भि या॑तु॒धाना॑न् ॥

ubhóbhayāvin núpa dhehi daṃṣṭrā́ hiṃsráḥ śiśāno’váraṃ páraṃ ca | utā́ntárikṣe pári yāhi rā́jan jámbhaiḥ sáṃ dhehy abhí yātu-dhānān ||

O twofold-protecting King, set on your fangs, fierce and blazing, below and above; and move around in the mid-world. With your jaws press in upon the yātudhānas and crush them.

उ॒भा । उ॒भ॒या॒वि॒न् । उप॑ । धे॒हि॒ । दंष्ट्रा॑ । हिं॒स्रः । शिशा॑नः । अव॑रम् । पर॑म् । च॒ । उ॒त । अ॒न्तरि॑क्षे । परि॑ । या॒हि॒ रा॒ज॒न् । जम्भैः॑ । सम् । धे॒हि॒ । अ॒भि । या॒तु॒ऽधाना॑न् ॥उभा । उभयाविन् । उप । धेहि । दंष्ट्रा । हिंस्रः । शिशानः । अवरम् । परम् । च । उत । अन्तरिक्षे । परि । याहि राजन् । जम्भैः । सम् । धेहि । अभि । यातुधानान् ॥ubhā | ubhayāvin | upa | dhehi | daṃṣṭrā | hiṃsraḥ | śiśānaḥ | avaram | param | ca | uta | antarikṣe | pari | yāhi rājan | jambhaiḥ | sam | dhehi | abhi | yātu-dhānān

उभौboth (two)
उभौ:
कर्म (धेहि इत्यस्य) / विशेषणम्
TypePronoun/Adjective
Rootउभ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
भयाविन्fearful, causing fear
भयाविन्:
कर्तृ (सम्बोधनार्थे/विशेष्यः) / विशेषणम्
TypeAdjective
Rootभयाविन् (प्रातिपदिक; भय + -आविन्)
उपnear, towards
उप:
क्रियाविशेषणम् (धेहि) / उपसर्गः
TypeIndeclinable (preverb) / Adverb
Rootउप
धेहिplace, set
धेहि:
क्रिया
TypeVerb
Rootधा (धातु)
दंष्ट्रा(two) fangs
दंष्ट्रा:
कर्म (धेहि)
TypeNoun
Rootदंष्ट्रा (प्रातिपदिक)
हिंस्रःharmful, fierce
हिंस्रः:
कर्तृ/विशेषणम् (शिशानः इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootहिंस्र (प्रातिपदिक; हिंस्- ‘to harm’ से)
शिशानःsharpening (himself), whetting
शिशानः:
कर्तृ (याहि/धेहि-सम्बद्धः) / विशेषणम्
TypeParticiple
Rootशिशान (कृदन्त; √शा/शी ‘to sharpen, whet’—शिश्-रूपेण)
अवरम्the lower (one), below
अवरम्:
कर्म (धेहि—‘place … the lower’) / अधिकरण-भावार्थः
TypeAdjective (used substantively)
Rootअवर (प्रातिपदिक)
परम्the upper (one), above
परम्:
कर्म (धेहि—‘place … the upper’) / अधिकरण-भावार्थः
TypeAdjective (used substantively)
Rootपर (प्रातिपदिक)
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Root
उतand also
उत:
समुच्चय/अन्वय
TypeIndeclinable
Rootउत
अन्तरिक्षेin the mid-air, atmosphere
अन्तरिक्षे:
अधिकरण (याहि)
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
परिaround, all around
परि:
क्रियाविशेषणम् (याहि) / उपसर्गः
TypeIndeclinable (preverb) / Adverb
Rootपरि
याहिgo, move
याहि:
क्रिया
TypeVerb
Rootया (धातु)
राजन्O king (lord)
राजन्:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative) / Title
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
जम्भैःwith (your) jaws/teeth
जम्भैः:
करण (सं धेहि)
TypeNoun
Rootजम्भ (प्रातिपदिक)
सम्together, completely
सम्:
उपसर्गः (धेहि) / क्रियाविशेषणम्
TypeIndeclinable (preverb)
Rootसम्
धेहिput, set, apply
धेहि:
क्रिया
TypeVerb
Rootधा (धातु)
अभिtowards, against
अभि:
उपसर्गः/क्रियाविशेषणम् (यातु)
TypeIndeclinable (preverb) / Adverb
Rootअभि
यातुgo, proceed
यातु:
क्रिया
TypeVerb
Rootया (धातु)
धाना॑न्Yātudhānas (demons, sorcerers)
धाना॑न्:
कर्म (अभि यातु)
TypeNoun
Rootयातुधान (प्रातिपदिक)