HomeRig VedaMandala 10Sukta 87Mantra 13
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 13

Sukta 10.87

Rishi: Kavya Uśanas (traditional)
Devata: Agni (as director of mantra-force and inner battle)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

यदग्ने अद्य मिथुना शपातो यद्वाचस्तृष्टं जनयन्त रेभाः । मन्योर्मनसः शरव्या जायते या तया विध्य हृदये यातुधानान् ॥

यद॑ग्ने अ॒द्य मि॑थु॒ना शपा॑तो॒ यद्वा॒चस्तृ॒ष्टं ज॒नय॑न्त रे॒भाः । म॒न्योर्मन॑सः शर॒व्या॒३॒॑ जाय॑ते॒ या तया॑ विध्य॒ हृद॑ये यातु॒धाना॑न् ॥

yád agne adyá mithunā́ śápāto yád vā́cas tṛṣṭáṃ janáyanta rebhā́ḥ | manyór mánasaḥ śarávyā̀ jā́yate yā́ táyā vidhya hṛ́daye yātudhā́nān ||

If today, O Agni, from the paired forces (within) there arise curses, if the seers beget a sharpened edge of speech—then from the wrath of the mind a swift-flying arrow is born; with that strike the yātudhānas in the heart.

यत् । अ॒ग्ने॒ । अ॒द्य । मि॒थु॒ना । शपा॑तः । यत् । वा॒चः । तृ॒ष्टम् । ज॒नय॑न्त । रे॒भाः । म॒न्योः । मन॑सः । श॒र॒व्या॑ । जाय॑ते । या । तया॑ । वि॒ध्य॒ । हृद॑ये । या॒तु॒ऽधाना॑न् ॥यत् । अग्ने । अद्य । मिथुना । शपातः । यत् । वाचः । तृष्टम् । जनयन्त । रेभाः । मन्योः । मनसः । शरव्या । जायते । या । तया । विध्य । हृदये । यातुधानान् ॥yat | agne | adya | mithunā | śapātaḥ | yat | vācaḥ | tṛṣṭam | janayanta | rebhāḥ | manyoḥ | manasaḥ | śaravyā | jāyate | yā | tayā | vidhya | hṛdaye | yātu-dhānān

यत्that which
यत्:
सम्बन्ध/विशेषण (correlative to following clause)
TypePronoun
Rootयद् (sarvanāma-prātipadika)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (prātipadika)
अद्यtoday, now
अद्य:
अधिकारण (काल)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (avyaya)
मिथुनाin pairs; paired (utterances)
मिथुना:
कर्म (manner/object of uttering)
TypeAdjective/Noun
Rootमिथुन (prātipadika)
शपातःcurses, imprecations
शपातः:
कर्तृ (of जनयन्त)
TypeNoun
Rootशप् (dhātu) → शपाथ/शपात (prātipadika ‘curse, imprecation’)
यत्that which
यत्:
सम्बन्ध/विशेषण
TypePronoun
Rootयद् (sarvanāma-prātipadika)
वाचःof speech
वाचः:
सम्बन्ध (genitive: ‘of speech’)
TypeNoun
Rootवाच् (prātipadika)
तृष्टम्fashioned, formed
तृष्टम्:
कर्म/विशेषण (thing ‘fashioned’)
TypeParticiple (Adjective)
Rootतृष् (dhātu) → तृष्ट (PPP)
जनयन्तthey generate, produce
जनयन्त:
क्रिया
TypeVerb
Rootजन् (dhātu) – causative stem जनय-
रेभाःchanters; inspired singers
रेभाः:
कर्तृ (of जनयन्त)
TypeNoun
Rootरेभ (prātipadika)
मन्योःof wrath, of fury
मन्योः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootमन्यु (prātipadika)
मनसःof the mind
मनसः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootमनस् (prātipadika)
शरव्याa missile; an arrow
शरव्या:
कर्तृ (of जायते)
TypeNoun
Rootशरव्य (prātipadika ‘missile/arrow’)
जायतेis born, arises
जायते:
क्रिया
TypeVerb
Rootजन् (dhātu)
याwhich
या:
सम्बन्ध (relative to तया)
TypePronoun
Rootयद् (relative pronoun)
तयाwith that
तया:
करण
TypePronoun
Rootतद् (sarvanāma-prātipadika)
विध्यpierce! strike!
विध्य:
क्रिया
TypeVerb (imperative)
Rootव्यध्/विध् (dhātu ‘to pierce, strike’)
हृदयेin the heart
हृदये:
अधिकारण (locus)
TypeNoun
Rootहृदय (prātipadika)
यातुधानान्the Yātudhānas (demonic beings)
यातुधानान्:
कर्म
TypeNoun
Rootयातुधान (prātipadika)