HomeRig VedaMandala 10Sukta 87Mantra 11
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 11

Sukta 10.87

Rishi: Kavya Uśanas (traditional)
Devata: Agni Jātavedas
Chandas: Triṣṭubh (probable)

त्रिर्यातुधानः प्रसितिं त एत्वृतं यो अग्ने अनृतेन हन्ति । तमर्चिषा स्फूर्जयञ्जातवेदः समक्षमेनं गृणते नि वृङ्धि ॥

त्रिर्या॑तु॒धान॒: प्रसि॑तिं त एत्वृ॒तं यो अ॑ग्ने॒ अनृ॑तेन॒ हन्ति॑ । तम॒र्चिषा॑ स्फू॒र्जय॑ञ्जातवेदः सम॒क्षमे॑नं गृण॒ते नि वृ॑ङ्धि ॥

trír yātudhā́naḥ prásitiṃ ta etv ṛtáṃ yó agne ánṛtena hánti | tám arcíṣā sphū́rjayan jātavedas samakṣám enaṃ gṛṇaté ní vṛṅdhi ||

Thrice let the yātudhāna fall into thy snare, O Agni—he who strikes the R̥ta with untruth. O Jātavedas, smiting him with thy flame, beat him down and crush him before the very eyes of the singer who affirms thee.

त्रिः । या॒तु॒ऽधानः॑ । प्रऽसि॑तिम् । ते॒ । ए॒तु॒ । ऋ॒तम् । यः । अ॒ग्ने॒ । अनृ॑तेन । हन्ति॑ । तम् । अ॒र्चिषा॑ । स्फू॒र्जय॑न् । जा॒त॒ऽवे॒दः॒ । स॒म्ऽअ॒क्षम् । ए॒न॒म् । गृ॒ण॒ते । नि । वृ॒ङ्धि॒ ॥त्रिः । यातुधानः । प्रसितिम् । ते । एतु । ऋतम् । यः । अग्ने । अनृतेन । हन्ति । तम् । अर्चिषा । स्फूर्जयन् । जातवेदः । सम्अक्षम् । एनम् । गृणते । नि । वृङ्धि ॥triḥ | yātu-dhānaḥ | pra-sitim | te | etu | ṛtam | yaḥ | agne | anṛtena | hanti | tam | arciṣā | sphūrjayan | jāta-vedaḥ | sam-akṣam | enam | gṛṇate | ni | vṛṅdhi

त्रिःthrice
त्रिः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootत्रिस् (संख्या)
यातुधानःthe demon (yātudhāna)
यातुधानः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootयातुधान (प्रातिपदिक)
प्रसितिम्the casting/impulsion; the missile/attack
प्रसितिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootप्रसिति (प्रातिपदिक; √सि/√से ‘to bind/drive on’ + प्र)
तेof you (to you/your)
ते:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
एतुlet (it) go/come
एतु:
क्रिया
TypeVerb
Root√इ (गमन)
ऋतम्the truth/cosmic order
ऋतम्:
कर्म (यः…हन्ति इत्यस्य)
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
कर्तृ (सम्बन्धवाक्ये)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
अनृतेनwith falsehood/untruth
अनृतेन:
करण
TypeNoun
Rootअनृत (प्रातिपदिक)
हन्तिstrikes/slays
हन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√हन् (वध)
तम्him
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
अर्चिषाwith (your) flame
अर्चिषा:
करण
TypeNoun
Rootअर्चिस् (प्रातिपदिक)
स्फूर्जयन्crackling/smiting
स्फूर्जयन्:
कर्तृ (अग्नेः विशेषणरूपेण)
TypeVerb
Root√स्फूर्ज् (कम्पने/ताडने ‘to crackle, to smite’)
जातवेदःO Jātavedas (Agni)
जातवेदः:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootजातवेदस् (प्रातिपदिक)
समक्षम्in the presence; before (one’s eyes)
समक्षम्:
अधिकारण (स्थानवाचक)
TypeIndeclinable
Rootसमक्ष (अव्ययीभाव/प्रातिपदिक)
एनम्this one; him
एनम्:
कर्म
TypePronoun
Rootएतद्/इदम् (सर्वनाम; एनद्-प्रयोग)
गृणतेto the praising one (to the singer)
गृणते:
सम्प्रदान
TypeVerb
Root√गॄ/√गृ (स्तुतौ ‘to praise’)
निdown; away
नि:
क्रियाविशेषण/उपसर्ग
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग)
वृङ्धिstrike down; overpower
वृङ्धि:
क्रिया
TypeVerb
Root√वृध् (वर्धने; वैदिके ‘to smite/overpower’ with नि)