HomeRig VedaMandala 10Sukta 86Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 10.86

Rishi: Indrāṇī (traditional)
Devata: Indra (refrain; with Vṛṣākapi as subsidiary figure)
Chandas: Tr̥ṣṭubh (approx.)

प्रिया तष्टानि मे कपिर्व्यक्ता व्यदूदुषत् । शिरो न्वस्य राविषं न सुगं दुष्कृते भुवं विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः ॥

प्रि॒या त॒ष्टानि॑ मे क॒पिर्व्य॑क्ता॒ व्य॑दूदुषत् । शिरो॒ न्व॑स्य राविषं॒ न सु॒गं दु॒ष्कृते॑ भुवं॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः ॥

priyā́ táṣṭāni me kapír vyàktā́ vy àdūduṣat | śíro nv asya rāviṣaṁ ná sugáṁ duṣkṛ́te bhuvaṁ víśvasmād índra úttaraḥ ||

The dear, well-fashioned powers in me—the kapi-force—have become manifest and have shaken loose what was bound. Yet I have bruised his head: for wrong-doing there is no easy path. Indra stands higher than all, to set the energies into right measure.

प्रि॒या । त॒ष्टानि॑ । मे॒ । क॒पिः । विऽअ॑क्ता । वि । अ॒दू॒दु॒ष॒त् । शिरः॑ । नु । अ॒स्य॒ । रा॒वि॒ष॒म् । न । सु॒ऽगम् । दुः॒ऽकृते॑ । भु॒व॒म् । विश्व॑स्मात् । इन्द्रः॑ । उत्ऽत॑रः ॥प्रिया । तष्टानि । मे । कपिः । विअक्ता । वि । अदूदुषत् । शिरः । नु । अस्य । राविषम् । न । सुगम् । दुःकृते । भुवम् । विश्वस्मात् । इन्द्रः । उत्तरः ॥priyā | taṣṭāni | me | kapiḥ | vi-aktā | vi | adūduṣat | śiraḥ | nu | asya | rāviṣam | na | su-gam | duḥ-kṛte | bhuvam | viśvasmāt | indraḥ | ut-taraḥ

प्रियाdear, beloved
प्रिया:
Kartā (विषय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रिय- (प्रातिपदिक)
तष्टानिfashioned, carved
तष्टानि:
Karma (मे—सम्बद्धानि वस्तूनि)
TypeAdjective (past participle)
Rootतक्ष् (धातु) → तष्ट (कृदन्त) / तष्ट- (प्रातिपदिक)
मेof me, my
मे:
सम्बन्ध (Genitive: ‘my’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
कपिःthe monkey (Kapi)
कपिः:
Kartā
TypeNoun
Rootकपि- (प्रातिपदिक)
व्यक्ताmanifest, clearly seen
व्यक्ता:
Kartā (कपिः—सह/विशेषणरूपेण)
TypeAdjective (past participle)
Rootव्यञ्ज्/व्यक्त (प्रातिपदिक; PPP ‘manifest’)
व्यदूदुषत्he defiled, he spoiled
व्यदूदुषत्:
Kriyā (कपिः कर्ता)
TypeVerb
Rootदूष् (धातु) + वि- (उपसर्ग)
शिरःhead
शिरः:
Karma
TypeNoun
Rootशिरस्- (प्रातिपदिक)
नुindeed, now
नु:
TypeIndeclinable
Rootनु (निपात)
अस्यof him/this
अस्य:
सम्बन्ध (Genitive)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम) → अस्य
राविषम्I made (it) cry/roar; I caused to sound
राविषम्:
Kriyā (अहं कर्ता)
TypeVerb
Rootरु/रव् (धातु) → रावि- (नामधातु/कृदन्ताधार) / √रु (धातु) (वेदिक रूप)
not
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
सुगम्easy, pleasant, readily passable
सुगम्:
Karma/Predicative (भुवम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसु-गम् (प्रातिपदिक; ‘easy-going/easy’)
दुष्कृतेfor wrongdoing / for the evil-doer
दुष्कृते:
Sampradāna (दुष्कृतये ‘for evil-doing/for the wrong-doer’)
TypeNoun
Rootदुष्-कृत् (प्रातिपदिक) → दुष्कृति-
भुवम्I became; I was
भुवम्:
Kriyā
TypeVerb
Rootभू (धातु)
विश्वस्मात्from all (others)
विश्वस्मात्:
Apādāna (ablative: ‘from all’)
TypeAdjective used substantively
Rootविश्व- (प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootइन्द्र- (प्रातिपदिक)
उत्तरःhigher, superior
उत्तरः:
Kartā/Predicative (इन्द्रः—विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootउत्तर- (प्रातिपदिक)