HomeRig VedaMandala 10Sukta 86Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 10.86

Rishi: Indrāṇī (traditional)
Devata: Indra (dialogic)
Chandas: Tr̥ṣṭubh (approx.)

यमिमं त्वं वृषाकपिं प्रियमिन्द्राभिरक्षसि । श्वा न्वस्य जम्भिषदपि कर्णे वराहयुर्विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः ॥

यमि॒मं त्वं वृ॒षाक॑पिं प्रि॒यमि॑न्द्राभि॒रक्ष॑सि । श्वा न्व॑स्य जम्भिष॒दपि॒ कर्णे॑ वराह॒युर्विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः ॥

yám imáṁ tváṁ vṛṣā́kapiṁ priyám indrābhirákṣasi | śvā́ nv asya jambhiṣád ápi kárṇe varāháyur víśvasmād índra úttaraḥ ||

This Vṛṣākapi whom you cherish and guard, O Indra—now even the hound snaps at him, biting at the ear. Let the boar-driven impulse be mastered: Indra stands higher than every restless movement.

यम् । इ॒मम् । त्वम् । वृ॒षाक॑पिम् । प्रि॒यम् । इ॒न्द्र॒ । अ॒भि॒ऽरक्ष॑सि । श्वा । नु । अ॒स्य॒ । ज॒म्भि॒ष॒त् । अपि॑ । कर्णे॑ । व॒रा॒ह॒ऽयुः । विश्व॑स्मात् । इन्द्रः॑ । उत्ऽत॑रः ॥यम् । इमम् । त्वम् । वृषाकपिम् । प्रियम् । इन्द्र । अभिरक्षसि । श्वा । नु । अस्य । जम्भिषत् । अपि । कर्णे । वराहयुः । विश्वस्मात् । इन्द्रः । उत्तरः ॥yam | imam | tvam | vṛṣākapim | priyam | indra | abhi-rakasi | śvā | nu | asya | jambhiṣat | api | karṇe | varāha-yuḥ | viśvasmāt | indraḥ | ut-taraḥ

यम्whom
यम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इमम्this
इमम्:
कर्म
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वृषाकपिम्Vṛṣākapi (the virile ape; name/epithet)
वृषाकपिम्:
कर्म
TypeNoun (proper/epithet)
Rootवृषाकपि (प्रातिपदिक; समासः)
प्रियम्dear, beloved
प्रियम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
अभिरक्षसिyou protect
अभिरक्षसि:
क्रिया
TypeVerb
Rootअभि-रक्ष् (धातु: रक्ष् ‘to protect’)
श्वाa dog
श्वा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootश्वन् (प्रातिपदिक)
नुnow, indeed
नु:
सम्बन्ध/निपात
TypeIndeclinable
Rootनु (निपात)
अस्यof him/its
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जम्भिषत्bit/crushed
जम्भिषत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootजम्भ् (धातु: जम्भ् ‘to crush/bite/gnash’)
अपिalso; even; onto
अपि:
सम्बन्ध/निपात
TypeIndeclinable
Rootअपि (उपसर्ग/निपात)
कर्णेin/on the ear
कर्णे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootकर्ण (प्रातिपदिक)
वराहयुःboar-rushing/boar-seeking (epithet, likely of the dog)
वराहयुः:
कर्तृ (श्वा…वराहयुः = कर्तृ-समूहः)
TypeAdjective/Noun (epithet)
Rootवराहयु (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समासार्थः) अथवा वराह + यु (‘going/impelling’)
विश्वस्मात्from everything/all
विश्वस्मात्:
अपादान
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
उत्तरःhigher, superior; rescuing (as ‘the upper/greater one’)
उत्तरः:
कर्तृ/विशेषण (इन्द्रस्य)
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)