HomeRig VedaMandala 10Sukta 86Mantra 22
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 22

Sukta 10.86

Rishi: RV 10.86 dialogue cycle attribution (variable)
Devata: Indra (refrain), with Vṛṣākapi in narrative
Chandas: Jagatī

यदुदञ्चो वृषाकपे गृहमिन्द्राजगन्तन । क्व स्य पुल्वघो मृगः कमगञ्जनयोपनो विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः ॥

यदुद॑ञ्चो वृषाकपे गृ॒हमि॒न्द्राज॑गन्तन । क्व१॒॑ स्य पु॑ल्व॒घो मृ॒गः कम॑गञ्जन॒योप॑नो॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः ॥

yad udañco vṛṣākape gṛham indrājagantana | kva sya pulvagho mṛgaḥ kam agan jana-yopanaḥ viśvasmād indra uttarāḥ ||

When you two, going northward, O Vṛṣākapi, came to the home, O Indra—where is that beast, the dust-stirrer, the people-disturber; to whom has he gone? Thus Indra rises beyond all.

यत् । उद॑ञ्चः । वृ॒षा॒क॒पे॒ । गृ॒हम् । इ॒न्द्र॒ । अज॑गन्तन । क्व॑ । स्यः । पु॒ल्व॒घः । मृ॒गः । कम् । अ॒ग॒न् । ज॒न॒ऽयोप॑नः । विश्व॑स्मात् । इन्द्रः॑ । उत्ऽत॑रः ॥यत् । उदञ्चः । वृषाकपे । गृहम् । इन्द्र । अजगन्तन । क्व । स्यः । पुल्वघः । मृगः । कम् । अगन् । जनयोपनः । विश्वस्मात् । इन्द्रः । उत्तरः ॥yat | udañcaḥ | vṛṣākape | gṛham | indra | ajagantana | kva | syaḥ | pulvaghaḥ | mṛgaḥ | kam | agan | jana-yopanaḥ | viśvasmāt | indraḥ | ut-taraḥ

यद्when/if; that which
यद्:
TypeIndeclinable
Rootयद् (यद्-प्रातिपदिक/सर्वनाम)
उदञ्चः(they) facing upward/northward
उदञ्चः:
Kartā
TypeAdjective
Rootउद्-अञ्च् (प्रातिपदिक: उदञ्च् ‘उत्तर/ऊर्ध्वमुख’)
वृषाकपेO Vṛṣākapi
वृषाकपे:
Sambodhana
TypeNoun (proper/epithet)
Rootवृषाकपि (प्रातिपदिक; इन्द्रस्य उपाधि/सम्बोधन)
गृहम्to the house/home
गृहम्:
Karma
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
Sambodhana
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
आजगन्तनyou (pl.) have come / came
आजगन्तन:
TypeVerb
Root√गम् (गच्छति) + आ- (उपसर्ग)
क्वwhere?
क्व:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootक्व (अव्यय)
स्यthis/he (here)
स्य:
Kartā
TypePronoun
Rootस्य (एषः/सः-प्रातिपदिकस्य एनक्लिटिक रूप; वैदिक)
पुल्वघःthe shaggy/hairy one
पुल्वघः:
Kartā
TypeAdjective
Rootपुल्वघ (प्रातिपदिक; ‘पुल्व’+‘घ’—विशेषण)
मृगःthe wild animal/beast
मृगः:
Kartā
TypeNoun
Rootमृग (प्रातिपदिक)
कम्whom?/what?
कम्:
Karma
TypePronoun
Rootक (किम्-प्रातिपदिक)
अगञ्जनthey went
अगञ्जन:
TypeVerb
Root√गम् (गच्छति) ; अ-गम् (अगच्छन्) वैदिक रूप
जनयःthe women/wives
जनयः:
Kartā
TypeNoun
Rootजनय (प्रातिपदिक; ‘स्त्रीजन/जननी’ अर्थे—वैदिक)
उपनोnear/attendant
उपनो:
Kartā
TypeAdjective
Rootउपन (प्रातिपदिक; ‘उपस्थ/निकटस्थ’)
विश्वस्मात्from all (sides)/from everything
विश्वस्मात्:
Apādāna
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
इन्द्रIndra
इन्द्र:
Kartā
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
उत्तरःhigher/superior; further (northward)
उत्तरः:
Kartā
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)