HomeRig VedaMandala 10Sukta 86Mantra 19
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 19

Sukta 10.86

Rishi: RV 10.86 dialogue cycle attribution (variable)
Devata: Indra (refrain); inner discrimination aligned with Indra’s illumined mind
Chandas: Jagatī

अयमेमि विचाकशद्विचिन्वन्दासमार्यम् । पिबामि पाकसुत्वनोऽभि धीरमचाकशं विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः ॥

अ॒यमे॑मि वि॒चाक॑शद्विचि॒न्वन्दास॒मार्य॑म् । पिबा॑मि पाक॒सुत्व॑नो॒ऽभि धीर॑मचाकशं॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः ॥

ayam emi vi-cākaśad vi-cinvan dāsam āryam | pibāmi pāka-sutvano ’bhi dhīram acākaśaṃ viśvasmād indra uttarāḥ ||

Now I go, shining with discernment, separating the dark-servile from the noble; I drink of the well-pressed Soma, and I shine toward the steadfast intelligence—thus Indra rises beyond all.

अ॒यम् । ए॒मि॒ । वि॒ऽचाक॑शत् । वि॒ऽचि॒न्वन् । दास॑म् । आर्य॑म् । पिबा॑मि । पा॒क॒ऽसुत्व॑नः । अ॒भि । धीर॑म् । अ॒चा॒क॒श॒म् । विश्व॑स्मात् । इन्द्रः॑ । उत्ऽत॑रः ॥अयम् । एमि । विचाकशत् । विचिन्वन् । दासम् । आर्यम् । पिबामि । पाकसुत्वनः । अभि । धीरम् । अचाकशम् । विश्वस्मात् । इन्द्रः । उत्तरः ॥ayam | emi | vi-cākaśat | vi-cinvan | dāsam | āryam | pibāmi | pāka-sutvanaḥ | abhi | dhīram | acākaśam | viśvasmāt | indraḥ | ut-taraḥ

अयम्this (one)
अयम्:
कर्तृ (वाक्ये निर्देश्यः) / विषयः
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एमिgoes / comes
एमि:
क्रिया
TypeVerb
Rootइ (धातु)
विचाकशत्shone forth; became manifest
विचाकशत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootचकाश् (धातु; ‘दीप्तौ/प्रकाशने’) + वि-
विचिन्वन्selecting; discerning
विचिन्वन्:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeParticiple
Rootचि (धातु; ‘चयन/विचयने’) + वि-
दासम्the Dāsa (hostile/servile one)
दासम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदास (प्रातिपदिक)
आर्यम्the Ārya (noble one)
आर्यम्:
कर्म (द्वितीयं पदम्; ‘दासम् … आर्यम्’ युग्मम्) / विकल्प-विषयः
TypeNoun/Adjective
Rootआर्य (प्रातिपदिक)
पिबामिI drink
पिबामि:
क्रिया
TypeVerb
Rootपा (धातु; ‘पाने’)
पाकसुत्वनःof Pakasuta (patronymic/epithet); of the Soma-presser
पाकसुत्वनः:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of the Pakasuta/one of Pakasuta lineage’
TypeNoun (Genitive) / Epithet
Rootपाक (प्रातिपदिक) + सुत्वन्/सुत्वन (प्रातिपदिक; ‘सोम-प्रसव/सवन’)
अभिtowards; upon
अभि:
उपपद-सम्बन्धः (दिशा/अभिमुखता)
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
धीरम्the steadfast/wise one
धीरम्:
कर्म (अभि … धीरम्) / लक्ष्यः
TypeAdjective/Noun
Rootधीर (प्रातिपदिक)
अचाकशम्I perceived; I made (him) shine forth / I recognized
अचाकशम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootचकाश् (धातु) + अ- (अोरिस्ट-आगम/वेदिक)
विश्वस्मात्from everyone/everything
विश्वस्मात्:
अपादान
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
उत्तरःhigher; superior
उत्तरः:
कर्तृ-विशेषणम् / विधेय
TypeAdjective (predicative)
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)