HomeRig VedaMandala 10Sukta 86Mantra 10
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Sukta 10.86

Rishi: Indrāṇī (traditional)
Devata: Indra / Indrāṇī (ṛta-vedhā motif)
Chandas: Tr̥ṣṭubh (approx.)

संहोत्रं स्म पुरा नारी समनं वाव गच्छति । वेधा ऋतस्य वीरिणीन्द्रपत्नी महीयते विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः ॥

सं॒हो॒त्रं स्म॑ पु॒रा नारी॒ सम॑नं॒ वाव॑ गच्छति । वे॒धा ऋ॒तस्य॑ वी॒रिणीन्द्र॑पत्नी महीयते॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः ॥

saṁhótraṁ sma purā́ nā́rī sámanaṁ vā́va gacchati | vedhā́ ṛtásya vīríṇī́ndrā́patnī mahīyate víśvasmād índra úttaraḥ ||

Formerly the woman went to the common rite, to the shared assembly of the offering. But now Indra’s heroic Shakti is magnified—she is the disposer of the Truth (ṛta). Indra is higher than all: by his height the rite becomes an inner union.

स॒म्ऽहो॒त्रम् । स्म॒ । पु॒रा । नारी॑ । सम॑नम् । वा॒ । अव॑ । ग॒च्छ॒ति॒ । वे॒धाः । ऋ॒तस्य॑ । वी॒रिणी॑ । इन्द्र॑ऽपत्नी । म॒ही॒य॒ते॒ । विश्व॑स्मात् । इन्द्रः॑ । उत्ऽत॑रः ॥सम्होत्रम् । स्म । पुरा । नारी । समनम् । वा । अव । गच्छति । वेधाः । ऋतस्य । वीरिणी । इन्द्रपत्नी । महीयते । विश्वस्मात् । इन्द्रः । उत्तरः ॥sam-hotram | sma | purā | nārī | samanam | vā | ava | gacchati | vedhāḥ | ṛtasya | vīriṇī | indra-patnī | mahīyate | viśvasmāt | indraḥ | ut-taraḥ

संहोत्रम्the joint/combined Hotṛ-function; the combined offering/recitation
संहोत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootसं-होत्र (प्रातिपदिक; होत्र < √हु ‘यज्/आहुति-प्रदान’)
स्मindeed; surely; (emphatic particle)
स्म:
TypeIndeclinable
Rootस्म
पुराformerly; before
पुरा:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootपुरा
नारीa woman
नारी:
Kartā
TypeNoun
Rootनारी (प्रातिपदिक)
समनम्the assembly; the gathering
समनम्:
Karma
TypeNoun
Rootसमन (प्रातिपदिक; ‘सभा/समागम/समिति’)
वावindeed; surely (emphatic)
वाव:
TypeIndeclinable
Rootवाव
गच्छतिgoes; proceeds
गच्छति:
TypeVerb
Root√गम् (गच्छ-)
वेधाthe ordainer; the wise disposer
वेधा:
Kartā
TypeNoun
Rootवेधस्/वेधा (प्रातिपदिक; ‘विधाता/ज्ञाता’)
ऋतस्यof ṛta (cosmic order/truth)
ऋतस्य:
Sambandha (genitive relation)
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
वीरिणीthe heroic one; she who has heroes
वीरिणी:
Kartā
TypeNoun
Rootवीरिणी (प्रातिपदिक; ‘वीरयुक्ता/वीरवती’)
इन्द्रपत्नीIndra’s wife (Indrāṇī)
इन्द्रपत्नी:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्द्र-पत्नी (समास; पत्नी)
महीयतेis magnified; is honored
महीयते:
TypeVerb
Root√मह् (महीय-)
विश्वस्मात्from everyone/everything
विश्वस्मात्:
Apādāna
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
उत्तरःhigher; superior
उत्तरः:
Kartā (predicate adjective of इन्द्रः)
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)