HomeRig VedaMandala 10Sukta 85Mantra 44
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 44

Sukta 10.85

Rishi: RV 10.85 marriage cycle
Devata: Benediction to the bride as embodied śivā-śakti; implicit appeal to śam (peace)
Chandas: Trishtubh (likely)

अघोरचक्षुरपतिघ्न्येधि शिवा पशुभ्यः सुमनाः सुवर्चाः । वीरसूर्देवकामा स्योना शं नो भव द्विपदे शं चतुष्पदे ॥

अघो॑रचक्षु॒रप॑तिघ्न्येधि शि॒वा प॒शुभ्य॑: सु॒मना॑: सु॒वर्चा॑: । वी॒र॒सूर्दे॒वका॑मा स्यो॒ना शं नो॑ भव द्वि॒पदे॒ शं चतु॑ष्पदे ॥

ághoracakṣur ápatighny edhi śivā́ paśúbhyaḥ sumánāḥ suvárcāḥ | vīrasū́r devákāmā syonā́ śáṃ no bhava dvípade śáṃ catúṣpade ||

Be one whose gaze is without terror; be not a slayer of the lord (of the home). Be gracious to the life-forces, happy-minded and full of luminous power. A mother of heroes, desiring the divine, restful and secure—be peace for our two-footed and our four-footed existence.

अघो॑रऽचक्षुः । अप॑तिऽघ्नी । ए॒धि॒ । शि॒वा । प॒शुऽभ्यः॑ । सु॒ऽमनाः॑ । सु॒ऽवर्चाः॑ । वी॒र॒ऽसूः । दे॒वऽका॑मा । स्यो॒ना । शम् । नः॒ । भ॒व॒ । द्वि॒ऽपदे॑ । शम् । चतुः॑ऽपदे ॥अघोरचक्षुः । अपतिघ्नी । एधि । शिवा । पशुभ्यः । सुमनाः । सुवर्चाः । वीरसूः । देवकामा । स्योना । शम् । नः । भव । द्विपदे । शम् । चतुःपदे ॥aghora-cakṣuḥ | apati-ghnī | edhi | śivā | paśu-bhyaḥ | su-manāḥ | su-varcāḥ | vīra-sūḥ | deva-kāmā | syonā | śam | naḥ | bhava | dvi-pade | śam | catuḥ-pade

अघोरचक्षुःhaving non-terrible (kind) eyes
अघोरचक्षुः:
सम्बोधन (आह्वान) / विशेष्य-विशेषणभाव
TypeAdjective
Rootअ-घोर (प्रातिपदिक) + चक्षुस् (प्रातिपदिक) (समास: बहुव्रीहि)
अपतिघ्निnot husband-slaying; faithful
अपतिघ्नि:
सम्बोधन
TypeAdjective
Rootअ-पति-घ्नि (प्रातिपदिक; ‘पति’ + √हन् ‘to slay’ से घ्नि-प्रत्यय; समास/निषेध)
एधिbe; become; thrive
एधि:
क्रिया (विधेय)
TypeVerb
Root√इध् (वर्धने/दीप्तौ)
शिवाauspicious, gracious
शिवा:
सम्बोधन / विशेषण
TypeAdjective
Rootशिव (प्रातिपदिक)
पशुभ्यःfor the cattle
पशुभ्यः:
सम्प्रदान (हित-सम्बन्ध) / प्रयोजन
TypeNoun
Rootपशु (प्रातिपदिक)
सुमनाःkind-minded; benevolent
सुमनाः:
सम्बोधन / विशेषण
TypeAdjective
Rootसु-मनस् (प्रातिपदिक; समास)
सुवर्चाःof good radiance; splendid
सुवर्चाः:
सम्बोधन / विशेषण
TypeAdjective
Rootसु-वर्चस् (प्रातिपदिक; समास)
वीरसूःbearing heroes; mother of heroes
वीरसूः:
सम्बोधन / विशेषण
TypeAdjective
Rootवीर-सू (प्रातिपदिक; ‘वीर’ + √सू ‘to beget’ से सू- ‘bearing’)
देवकामाdesiring the gods; god-loving
देवकामा:
सम्बोधन / विशेषण
TypeAdjective
Rootदेव-काम (प्रातिपदिक; समास)
स्योनाpleasant, gentle, comfortable
स्योना:
सम्बोधन / विशेषण
TypeAdjective
Rootस्योन (प्रातिपदिक)
शम्happily; for welfare
शम्:
क्रियाविशेषण (फल/मङ्गल)
TypeIndeclinable
Rootशम् (अव्यय; ‘well, happily’)
नःfor us; our
नः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (हित)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
भवbe
भव:
क्रिया (विधेय)
TypeVerb
Root√भू (सत्तायाम्)
द्विपदेin/for the two-footed (humans)
द्विपदे:
अधिकरण (क्षेत्र/विषय)
TypeNoun
Rootद्वि-पद (प्रातिपदिक; समास)
शम्happily; for welfare
शम्:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootशम् (अव्यय)
चतुष्पदेin/for the four-footed (animals)
चतुष्पदे:
अधिकरण (क्षेत्र/विषय)
TypeNoun
Rootचतुर्-पद (प्रातिपदिक; समास)