HomeRig VedaMandala 10Sukta 85Mantra 37
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 37

Sukta 10.85

Rishi: sūryāsāvitrī
Devata: Pūṣan (and procreative fulfilment within marriage)
Chandas: anuṣṭup

तां पूषञ्छिवतमामेरयस्व यस्यां बीजं मनुष्या वपन्ति । या न ऊरू उशती विश्रयाते यस्यामुशन्तः प्रहराम शेपम् ॥

तां पू॑षञ्छि॒वत॑मा॒मेर॑यस्व॒ यस्यां॒ बीजं॑ मनु॒ष्या॒३॒॑ वप॑न्ति । या न॑ ऊ॒रू उ॑श॒ती वि॒श्रया॑ते॒ यस्या॑मु॒शन्त॑: प्र॒हरा॑म॒ शेप॑म् ॥

tā́ṃ pū́ṣañ chivátamām érayasva yásyāṃ bī́jaṃ manuṣyā́ vapánti | yā́ na ūrū́ uśatī́ viśráyāte yásyām uśántaḥ prahárāma śépam ||

O Pūṣan, set her in motion toward the most benign fulfilment, she in whom men sow the seed of continuance. She who, desiring, opens wide her thighs for us—into her, in love and aspiration, we cast the creative power.

ताम् । पू॒ष॒न् । शि॒वऽत॑माम् । आ । ई॒र॒य॒स्व॒ । यस्या॑म् । बीज॑म् । म॒नु॒ष्याः॑ । वप॑न्ति । या । नः॒ । ऊ॒रू इति॑ । उ॒श॒ती । वि॒ऽश्रया॑ते । यस्या॑म् । उ॒शन्तः॑ । प्र॒ऽहरा॑म । शेप॑म् ॥ताम् । पूषन् । शिवतमाम् । आ । ईरयस्व । यस्याम् । बीजम् । मनुष्याः । वपन्ति । या । नः । ऊरू इति । उशती । विश्रयाते । यस्याम् । उशन्तः । प्रहराम । शेपम् ॥tām | pūṣan | śiva-tamām | ā | īrayasva | yasyām | bījam | manuṣyāḥ | vapanti | yā | naḥ | ūrū iti | uśatī | vi-śrayāte | yasyām | uśantaḥ | pra-harāmaḥśepam

ताम्her / that (woman)
ताम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पूषन्O Pūṣan
पूषन्:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootपूषन् (देवनाम-प्रातिपदिक)
शिवतमाम्most auspicious
शिवतमाम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशिव (प्रातिपदिक)
ईरयस्वimpel / set in motion
ईरयस्व:
क्रिया
TypeVerb
Rootईरय् (धातु; प्रेरणे/चोदने)
यस्याम्in whom / in which
यस्याम्:
अधिकरण
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
बीजम्seed
बीजम्:
कर्म
TypeNoun
Rootबीज (प्रातिपदिक)
मनुष्याःmen / humans
मनुष्याः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमनुष्य (प्रातिपदिक)
वपन्तिsow
वपन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootवप् (धातु; वपने/बीजवपन)
याwho (she)
या:
कर्तृ
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःfor us / of us
नः:
सम्प्रदान (हितार्थ) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ऊरू(her) two thighs
ऊरू:
कर्म
TypeNoun
Rootऊरु (प्रातिपदिक)
उशतीdesiring / eager
उशती:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective (participle)
Rootउशत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √वश्/उश् ‘इच्छायाम्/कामे’)
विश्रयातेspreads apart / lies open
विश्रयाते:
क्रिया
TypeVerb
Rootवि-श्रि (धातु; आश्रये/श्रयणे)
यस्याम्in whom
यस्याम्:
अधिकरण
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उशन्तःdesiring (men)
उशन्तः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective (participle)
Rootउशत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √वश्/उश् ‘इच्छायाम्/कामे’)
प्रहरामthey strike / thrust
प्रहराम:
क्रिया
TypeVerb
Rootप्र-हर (धातु; हरणे/आहारे/प्रहारे)
शेपम्penis / male organ
शेपम्:
कर्म
TypeNoun
Rootशेप (प्रातिपदिक)