HomeRig VedaMandala 10Sukta 85Mantra 28
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 28

Sukta 10.85

Rishi: RV 10.85 wedding sequence
Devata: Not a single devatā; verse describes energetic/ritual-psychological effects surrounding union and binding
Chandas: Likely Anuṣṭubh (shorter, two-line structure)

नीललोहितं भवति कृत्यासक्तिर्व्यज्यते । एधन्ते अस्या ज्ञातयः पतिर्बन्धेषु बध्यते ॥

नी॒ल॒लो॒हि॒तं भ॑वति कृ॒त्यास॒क्तिर्व्य॑ज्यते । एध॑न्ते अस्या ज्ञा॒तय॒: पति॑र्ब॒न्धेषु॑ बध्यते ॥

nīla-lohitaṃ bhavati kṛtyā āsaktir vyajyate | edhante asyā jñātayaḥ patiḥ bandheṣu badhyate ||

The dark-red sign appears; the clinging act of hostile formation is loosened and separated. Her kin increase in strength, and the lord is bound in bonds—fixed in the rightful ties of union.

नी॒ल॒ऽलो॒हि॒तम् । भ॒व॒ति॒ । कृ॒त्या । आ॒स॒क्तिः । वि । अ॒ज्य॒ते॒ । एध॑न्ते । अ॒स्याः॒ । ज्ञा॒तयः॑ । पतिः॑ । ब॒न्धेषु॑ । ब॒ध्य॒ते॒ ॥नीललोहितम् । भवति । कृत्या । आसक्तिः । वि । अज्यते । एधन्ते । अस्याः । ज्ञातयः । पतिः । बन्धेषु । बध्यते ॥nīla-lohitam | bhavati | kṛtyā | āsaktiḥ | vyajyate | edhante | asyāḥ | jñātayaḥ | patiḥ | bandheṣu | badhyate

नीललोहितम्blue-and-red; dark-reddish
नीललोहितम्:
कर्म (भवति इत्यस्य विधेय/पूरक-रूपेण) अथवा विशेष्यस्य विधेयविशेषणम्
TypeAdjective
Rootनील- + लोहित- (प्रातिपदिक) अथवा समास-प्रातिपदिक नीललोहित-
भवतिbecomes; is
भवति:
क्रिया
TypeVerb
Root√भू (भव्)
कृत्यासक्तिःattachment/affliction of (witchcraft) ‘kṛtyā’; the clinging of harmful magic
कृत्यासक्तिः:
कर्तृ (व्यज्यते इत्यस्य) / विषयः
TypeNoun
Rootकृत्या- (स्त्री. प्रातिपदिक) + आसक्ति- (स्त्री. प्रातिपदिक) (षष्ठी-तत्पुरुषः: कृत्यायाः आसक्तिः) अथवा कर्मधारय-भावः
व्यज्यतेis manifested; is made distinct/visible
व्यज्यते:
क्रिया
TypeVerb
Root√अञ्ज् (अञ्ज्/अज्) उपसर्गः वि-; (वेदिके ‘व्यज्यते’ = ‘प्रकट्यते/विभज्यते’ इत्यर्थे)
एधन्तेthrive; grow; prosper
एधन्ते:
क्रिया
TypeVerb
Root√एध्
अस्याःof her
अस्याः:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of her’
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ज्ञातयःkinsfolk; relatives
ज्ञातयः:
कर्तृ (एधन्ते इत्यस्य)
TypeNoun
Rootज्ञाति- (स्त्री. प्रातिपदिक) < √ज्ञा
पतिःhusband
पतिः:
कर्तृ (बध्यते इत्यस्य) / विषयः
TypeNoun
Rootपति- (पुं. प्रातिपदिक)
बन्धेषुin bonds; in fetters
बन्धेषु:
अधिकरण (स्थान/अवस्था) — ‘in bonds’
TypeNoun
Rootबन्ध- (पुं./नपुं. प्रातिपदिक)
बध्यतेis bound; gets bound
बध्यते:
क्रिया
TypeVerb
Root√बन्ध्