HomeRig VedaMandala 10Sukta 85Mantra 22
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 22

Sukta 10.85

Rishi: RV 10.85 wedding sequence
Devata: Viśvāvasu (Gandharva) dismissed so conjugal union may proceed
Chandas: Tr̥ṣṭubh (shorter verse; may be treated as a variant/trimeter in some counts)

उदीर्ष्वातो विश्वावसो नमसेळा महे त्वा । अन्यामिच्छ प्रफर्व्यं सं जायां पत्या सृज ॥

उदी॒र्ष्वातो॑ विश्वावसो॒ नम॑सेळा महे त्वा । अ॒न्यामि॑च्छ प्रफ॒र्व्यं१॒॑ सं जा॒यां पत्या॑ सृज ॥

udīrṣv ato viśvavaso namaseḷā mahe tvā | anyām iccha pra-pharvyaṃ saṃ jāyāṃ patyā sṛja ||

Rise up from here, O Viśvāvasu; with reverence we invoke you. Seek another; release and set together the wife with the lord—let the true joining be accomplished.

उत् । ई॒र्ष्व॒ । अतः॑ । वि॒श्व॒व॒सो॒ इति॑ विश्वऽवसो । नम॑सा । ई॒ळा॒म॒हे॒ । त्वा । अ॒न्याम् । इ॒च्छ॒ । प्र॒ऽफ॒र्व्य॑म् । सम् । जा॒याम् । पत्या॑ । सृ॒ज॒ ॥उत् । ईर्ष्व । अतः । विश्ववसो इति विश्ववसो । नमसा । ईळामहे । त्वा । अन्याम् । इच्छ । प्रफर्व्यम् । सम् । जायाम् । पत्या । सृज ॥ut | īrṣva | ataḥ | viśvavaso itiviśva-vaso | namasā | īḷāmahe | tvā | anyām | iccha | pra-pharvyam | sam | jāyām | patyā | sṛja

उद्up, forth
उद्:
TypeIndeclinable (preverb) / particle
Rootउद् (upasarga) / √उद् (उद्- ‘उत्थाने/उद्गमे’)
ईर्ष्वrise up; go forth
ईर्ष्व:
(कर्तृ) त्वम् (सम्बोधन) — ‘rise/go forth!’
TypeVerb
Root√ईर्ष् (ईर्ष्/ईर् ‘गत्याम्/प्रेरणे’)
अतःfrom here; hence
अतः:
अपादान (from here/therefrom) / हेतु
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय) < इदम्-प्रातिपदिकस्य तसिल्
विश्वावसोO Viśvāvasu (the Gandharva)
विश्वावसो:
सम्बोधन (addressed person)
TypeNoun (proper epithet)
Rootविश्वावसु (प्रातिपदिक) = विश्व + वसु
नमसाwith homage
नमसा:
करण (by/with reverence)
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
इळाIḷā (goddess of nourishment/speech)
इळा:
कर्ता (subject of implied ‘(असि/भव)’ or apposition) / सम्भाव्य-सम्बोधन
TypeNoun
Rootइळा/इडा (प्रातिपदिक; देवी/वाक्/अन्न-सम्बद्धा)
महेto the great (one)
महे:
सम्प्रदान (to the great one)
TypeAdjective (used substantively) / Noun-like form
Rootमहत् (प्रातिपदिक) / महे (दत्तिव्)
त्वाyou
त्वा:
कर्म (object of ‘नमसे’/‘नमसा (… )’)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अन्याम्another (woman)
अन्याम्:
कर्म (object of ‘इच्छ’)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
इच्छdesire; seek
इच्छ:
(कर्तृ) त्वम् — ‘desire!’
TypeVerb
Root√इष्/इच्छ् (इष् ‘इच्छायाम्’)
प्रफर्व्यम्a fitting/foremost one (worthy choice)
प्रफर्व्यम्:
कर्म (qualifier with ‘अन्याम्’/desired object)
TypeAdjective
Rootप्र-फर्व्य (प्रातिपदिक; ‘प्रफर्व्य’ = ‘प्र-फर्व’/‘फर्व’ ‘पूर्व/प्रथम’ इत्यर्थे वैदिक)
सम्together; completely
सम्:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
जायाम्wife
जायाम्:
कर्म (object of ‘सृज’)
TypeNoun
Rootजाया (प्रातिपदिक)
पत्याwith the husband
पत्या:
करण/सह (with/through the husband)
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
सृजrelease; send forth; unite/assign
सृज:
(कर्तृ) त्वम् — ‘send/let go!’
TypeVerb
Root√सृज् (सृज् ‘सर्गे/मोचने’)