HomeRig VedaMandala 10Sukta 82Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 10.82

Rishi: Viśvakarman (traditionally)
Devata: The transcendent source / Viśvakarman; also the ‘first garbha’ (Hiraṇyagarbha-like motif)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

परो दिवा पर एना पृथिव्या परो देवेभिरसुरैर्यदस्ति । कं स्विद्गर्भं प्रथमं दध्र आपो यत्र देवाः समपश्यन्त विश्वे ॥

प॒रो दि॒वा प॒र ए॒ना पृ॑थि॒व्या प॒रो दे॒वेभि॒रसु॑रै॒र्यदस्ति॑ । कं स्वि॒द्गर्भं॑ प्रथ॒मं द॑ध्र॒ आपो॒ यत्र॑ दे॒वाः स॒मप॑श्यन्त॒ विश्वे॑ ॥

paró divā́ pará enā́ pṛthivyā́ paró devébhiḥ ásuraiḥ yád ásti | káṃ svíd gárbhaṃ prathamáṃ dadhra ā́po yátra devā́ḥ samápaśyanta víśve ||

Beyond heaven, beyond even this earth, beyond what is among gods and titanic powers—what is that first womb which the Waters held, where all the gods came together to behold?

प॒रः । दि॒वा । प॒रः । ए॒ना । पृ॒थि॒व्या । प॒रः । दे॒वेभिः॑ । असु॑रैः । यत् । अस्ति॑ । कम् । स्वि॒त् । गर्भ॑म् । प्र॒थ॒मम् । द॒ध्रे॒ । आपः॑ । यत्र॑ । दे॒वाः । स॒म्ऽअप॑श्यन्त । विश्वे॑ ॥परः । दिवा । परः । एना । पृथिव्या । परः । देवेभिः । असुरैः । यत् । अस्ति । कम् । स्वित् । गर्भम् । प्रथमम् । दध्रे । आपः । यत्र । देवाः । सम्अपश्यन्त । विश्वे ॥paraḥ | divā | paraḥ | enā | pṛthivyā | paraḥ | devebhiḥ | asuraiḥ | yat | asti | kam | svit | garbham | prathamam | dadhre | āpaḥ | yatra | devāḥ | sam-apaśyanta | v iśve

प॒रःbeyond, higher than
प॒रः:
Adhikaraṇa (सीमावाचक/स्थानवाचक)
TypeAdjective/Adverbial
Rootपर (प्रातिपदिक) < PIE *per- ‘beyond’
दि॒वःthan/from heaven
दि॒वः:
Apādāna (यतः—‘from/than heaven’)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिव् ‘sky, heaven’)
प॒रःbeyond
प॒रः:
Adhikaraṇa
TypeAdjective/Adverbial
Rootपर (प्रातिपदिक)
ए॒नाःthan this
ए॒नाः:
Apādāna (यतः—‘than this’)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक; एन/एना-प्रयोगः वैदिकः)
पृ॑थि॒व्याःthan/from the earth
पृ॑थि॒व्याः:
Apādāna
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
प॒रःbeyond
प॒रः:
Adhikaraṇa
TypeAdjective/Adverbial
Rootपर (प्रातिपदिक)
दे॒वेभिःthan/over the gods
दे॒वेभिः:
Apādāna/तुलनाबोधक ( ‘beyond the gods’ = ‘surpassing the gods’ )
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
असु॑रैःthan/over the Asuras
असु॑रैः:
Apādāna/तुलनाबोधक
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक)
यत्whatever (that which)
यत्:
Kartā (अस्ति इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्तिis, exists
अस्ति:
Kriyā (भवति/विद्यते)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
कम्whom/what
कम्:
Karma (दध्रे इत्यस्य)
TypePronoun
Rootक (प्रश्न-सर्वनाम)
स्वित्indeed? (interrogative particle)
स्वित्:
TypeIndeclinable
Rootस्वित् (निपात)
गर्भम्embryo, germ, womb (cosmic seed)
गर्भम्:
Karma (दध्रे)
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
प्रथ॒मम्first
प्रथ॒मम्:
Karma (गर्भम्-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
द॑ध्रेheld, bore, supported
द॑ध्रे:
Kriyā
TypeVerb
Rootधृ (धातु)
आपःthe Waters
आपः:
Kartā (दध्रे इत्यस्य)
TypeNoun
Rootआप् (प्रातिपदिक; वैदिक बहुवचन-प्रयोगः)
यत्रwhere
यत्र:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
दे॒वाःthe gods
दे॒वाः:
Kartā (अपश्यन्त)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
स॒म्together, completely
स॒म्:
TypeIndeclinable (prefix)
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
अप॑श्यन्तsaw
अप॑श्यन्त:
Kriyā
TypeVerb
Rootपश्/दृश् (धातु; वैदिके ‘पश्य’)
विश्वे॑all (of them)
विश्वे॑:
Kartā (देवाः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (substantive)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)