HomeRig VedaMandala 10Sukta 82Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 10.82

Rishi: Viśvakarman (traditionally)
Devata: Viśvakarman / the One as name-giver of the gods
Chandas: Triṣṭubh (probable)

यो नः पिता जनिता यो विधाता धामानि वेद भुवनानि विश्वा । यो देवानां नामधा एक एव तं सम्प्रश्नं भुवना यन्त्यन्या ॥

यो न॑: पि॒ता ज॑नि॒ता यो वि॑धा॒ता धामा॑नि॒ वेद॒ भुव॑नानि॒ विश्वा॑ । यो दे॒वानां॑ नाम॒धा एक॑ ए॒व तं स॑म्प्र॒श्नं भुव॑ना यन्त्य॒न्या ॥

yó naḥ pitā́ janitā́ yó vidhātā́ dhā́māni veda bhúvanāni víśvā | yó devā́nāṃ nāmadhā́ éka evá táṃ sampraśnáṃ bhúvanā yanty anyā́ ||

He who is our Father and begetter, the Disposer who knows all the stations and all the worlds; he who alone assigns the name-and-law of the gods—toward him the worlds move, questioning him as to the secret of their being.

यः । नः॒ । पि॒ता । ज॒नि॒ता । यः । वि॒ऽधा॒ता । धामा॑नि । वेद॑ । भुव॑नानि । विश्वा॑ । यः । दे॒वाना॑म् । ना॒म॒ऽधाः । एकः॑ । ए॒व । तम् । स॒म्ऽप्र॒श्नम् । भुव॑ना । य॒न्ति॒ । अ॒न्या ॥यः । नः । पिता । जनिता । यः । विधाता । धामानि । वेद । भुवनानि । विश्वा । यः । देवानाम् । नामधाः । एकः । एव । तम् । सम्प्रश्नम् । भुवना । यन्ति । अन्या ॥yaḥ | naḥ | pitā | janitā | yaḥ | vi-dhātā | dhāmāni | veda | bhuvanāni | viśvā | yaḥ | devānām | nāma-dhāḥ | ekaḥ | eva | tam | sam-praśnam | bhuvanā | yanti | anyā

यःwho (he who)
यः:
कर्तृ (सम्बन्ध-निर्देशकः) / विशेष्य-संबन्धः
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःof us / our
नः:
सम्बन्ध (genitive: ‘our’)
TypePronoun
Rootअस्मद्- (सर्वनाम)
पिताfather
पिता:
कर्तृ-सम्बन्धे नाम (predicate nominative)
TypeNoun
Rootपितृ-
जनिताbegetter, progenitor
जनिता:
कर्तृ-सम्बन्धे नाम (predicate nominative)
TypeNoun (agent) / Epithet
Rootजनितृ- (√जन् ‘to beget’ से) / जनिता (नृ-प्रत्ययान्त)
यःwho
यः:
कर्तृ (सम्बन्ध-निर्देशकः)
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विधाताordainer, disposer
विधाता:
कर्तृ-सम्बन्धे नाम (predicate nominative)
TypeNoun (agent) / Epithet
Rootवि-√धा ‘to arrange, ordain’ → विधातृ-
धामानिabodes, seats; ordinances (established places)
धामानि:
कर्म
TypeNoun
Rootधामन्-
वेदknows
वेद:
क्रिया
TypeVerb
Root√विद् ‘to know’
भुवनानिworlds, beings, realms
भुवनानि:
कर्म
TypeNoun
Rootभुवन- (√भू ‘to be’ से)
विश्वाall
विश्वा:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootविश्व-
यःwho
यः:
कर्तृ (सम्बन्ध-निर्देशकः)
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootदेव-
नामधाname-giving; the naming (designation)
नामधा:
कर्म
TypeNoun (abstract/collective) / technical term
Rootनामन्- + धा (धारणा/स्थापनार्थ) → नामधा (नामधेय/नामधारक-भावः)
एकःone
एकः:
कर्तृ-सम्बन्धे विशेषण
TypeAdjective (used substantively)
Rootएक-
एवindeed, just
एव:
सम्बन्ध/निपात (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव
तम्him
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद्- (सर्वनाम)
सम्प्रश्नम्as an inquiry; (as) a question
सम्प्रश्नम्:
कर्म / प्रयोजन-भावः
TypeNoun
Rootसम्-प्र-√श्न्/√प्रच्छ् ‘to ask’ → सम्प्रश्न-
भुवनाthe worlds
भुवना:
कर्तृ
TypeNoun
Rootभुवन-
यन्तिgo, approach
यन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√या ‘to go’
अन्याother, different (ones)
अन्या:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective (used substantively)
Rootअन्य-