HomeRig VedaMandala 10Sukta 81Mantra 7
Previous Mantra

Mantra 7

Sukta 10.81

Rishi: Viśvakarman hymn tradition (to be confirmed).
Devata: Viśvakarman (as Vācaspati here)
Chandas: Trishtubh (likely; needs verification)

वाचस्पतिं विश्वकर्माणमूतये मनोजुवं वाजे अद्या हुवेम । स नो विश्वानि हवनानि जोषद्विश्वशम्भूरवसे साधुकर्मा ॥

वा॒चस्पतिं॑ वि॒श्वक॑र्माणमू॒तये॑ मनो॒जुवं॒ वाजे॑ अ॒द्या हु॑वेम । स नो॒ विश्वा॑नि॒ हव॑नानि जोषद्वि॒श्वश॑म्भू॒रव॑से सा॒धुक॑र्मा ॥

vā́cas-pátiṃ viśvá-karmāṇam ūtáye manó-juvaṃ vā́je adyā́ huvema | sá no víśvāni hávanāni joṣad viśvá-śambhūr ávase sā́dhu-karmā ||

Today, for help in the plenitude of force (vāja), we call Viśvakarman, Lord of the Word, swift-driven by the mind. May he accept all our callings—he who brings universal well-being—he of right and accomplished works, for our protection.

वा॒चः । पति॑म् । वि॒श्वऽक॑र्माणम् । ऊ॒तये॑ । म॒नः॒ऽजुव॑म् । वाजे॑ । अ॒द्य । हु॒वे॒म॒ । सः । नः॒ । विश्वा॑नि । हव॑नानि । जो॒ष॒त् । वि॒श्वऽश॑म्भूः । अव॑से । सा॒धुऽक॑र्मा ॥वाचः । पतिम् । विश्वकर्माणम् । ऊतये । मनःजुवम् । वाजे । अद्य । हुवेम । सः । नः । विश्वानि । हवनानि । जोषत् । विश्वशम्भूः । अवसे । साधुकर्मा ॥vācaḥ | patim | viśva-karmāṇam | ūtaye | manaḥ-juvam | vāje | adya | huvema | saḥ | naḥ | viśvāni | havanāni | joṣat | viśva-śambhūḥ | avase | sādhu-karmā

वाचस्पतिम्the lord of speech
वाचस्पतिम्:
कर्म (आह्वानस्य/ह्वे-क्रियायाः)
TypeNoun
Rootवाचस्-पति (प्रातिपदिक) < वाच् ‘speech’ + पति ‘lord’
विश्वकर्माणम्Viśvakarman (the all-fashioner)
विश्वकर्माणम्:
कर्म (आह्वानस्य)
TypeNoun
Rootविश्व-कर्मन् (प्रातिपदिक) ‘all-maker’
ऊतयेfor help
ऊतये:
सम्प्रदान (उद्देश्य/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootऊति (प्रातिपदिक) ‘help, aid’
मनोजुवम्swift as thought
मनोजुवम्:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootमनस्-जु (प्रातिपदिक) ‘mind-impelling/quick as thought’
वाजेin the (ritual) contest / for the prize
वाजे:
अधिकरण (स्थितिः/अवसरः)
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक) ‘prize, strength; (ritual) contest’
अद्यtoday, now
अद्य:
अधिकरण (काल)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
हुवेमmay we invoke
हुवेम:
क्रिया
TypeVerb
Root√ह्वे (ह्वयति/आह्वयति) ‘to call, invoke’
सःhe
सः:
कर्ता (जोषद्-क्रियायाः)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःfor us / to us
नः:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
विश्वानिall
विश्वानि:
कर्म (जोषद्-क्रियायाः)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक) ‘all’
हवनानिinvocations / oblations
हवनानि:
कर्म
TypeNoun
Rootहवन (प्रातिपदिक) < √हु ‘to sacrifice, offer’ (नपुंसक-भाववाचक)
जोषत्may he accept / be pleased with
जोषत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√जुष् ‘to be pleased, to enjoy, to accept favorably’
विश्वशम्भूःthe all-beneficent one
विश्वशम्भूः:
कर्ता (विशेषणरूपेण)
TypeNoun
Rootविश्व-शम्भु (प्रातिपदिक) ‘all-auspicious, beneficent to all’
अवसेfor protection
अवसे:
सम्प्रदान (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootअवस् (प्रातिपदिक) ‘aid, protection’
साधुकर्माthe good-artisan / doer of good works
साधुकर्मा:
कर्ता (विशेषणरूपेण)
TypeNoun
Rootसाधु-कर्मन् (प्रातिपदिक) ‘of good workmanship/deeds’