HomeRig VedaMandala 10Sukta 8Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 10.8

Rishi: Dīrghatamas (traditional for RV 10.8)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh

भुवो यज्ञस्य रजसश्च नेता यत्रा नियुद्भिः सचसे शिवाभिः । दिवि मूर्धानं दधिषे स्वर्षां जिह्वामग्ने चकृषे हव्यवाहम् ॥

भुवो॑ य॒ज्ञस्य॒ रज॑सश्च ने॒ता यत्रा॑ नि॒युद्भि॒: सच॑से शि॒वाभि॑: । दि॒वि मू॒र्धानं॑ दधिषे स्व॒र्षां जि॒ह्वाम॑ग्ने चकृषे हव्य॒वाह॑म् ॥

bhuvo yajñásya rájasas ca netā́ yátrā niyúd-bhiḥ sácase śivā́bhiḥ | diví mūrdhā́naṃ dadhīṣe svàr-sāṃ jihvā́m agne cakṛṣe havya-vā́ham ||

Thou becomest the leader of the sacrifice and of the mid-worlds, where with thy auspicious yoking-powers thou joinest thyself. In heaven thou settest thy head; the tongue that wins the luminous worlds—this, O Agni, thou hast fashioned as the carrier of the offering.

भुवः॑ । य॒ज्ञस्य॑ । रज॑सः । च॒ । ने॒ता । यत्र॑ । नि॒युत्ऽभिः॑ । सच॑से । शि॒वाभिः॑ । दि॒वि । मू॒र्धान॑म् । द॒धि॒षे॒ । स्वः॒ऽसाम् । जि॒ह्वाम् । अ॒ग्ने॒ । च॒कृ॒षे॒ । ह॒व्य॒ऽवाह॑म् ॥भुवः । यज्ञस्य । रजसः । च । नेता । यत्र । नियुत्भिः । सचसे । शिवाभिः । दिवि । मूर्धानम् । दधिषे । स्वःसाम् । जिह्वाम् । अग्ने । चकृषे । हव्यवाहम् ॥bhuvaḥ | yajñasya | rajasaḥ | ca | netā | yatra | niyut-bhiḥ | sacase | śivābhiḥ | d ivi | mūrdhānam | dadhiṣe | svaḥ-sām | jihvām | agne | cakṛṣe | havya-vāham

भुवःthe world/earth; the realm
भुवः:
कर्म (दधिषे/चकृषे इत्यस्य)
TypeNoun
Rootभुवस् (प्रातिपदिक)
यज्ञस्यof the sacrifice
यज्ञस्य:
सम्बन्ध (नेता इत्यस्य)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
रजसःof the midspace/atmospheric region
रजसः:
सम्बन्ध (नेता इत्यस्य)
TypeNoun
Rootरजस् (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Root
नेताleader/guide
नेता:
कर्ता (अग्नेः विशेषण/उपाधि)
TypeNoun
Rootनी (धातु) → नेता (कृदन्त-प्रातिपदिक, तृच्)
यत्रwhere
यत्र:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootयत्र
नियुद्भिःwith yoked teams/reins (swiftly-yoked steeds)
नियुद्भिः:
करण (सचसे इत्यस्य)
TypeNoun
Rootनियुत् (प्रातिपदिक)
सचसेyou associate/consort (with)
सचसे:
क्रिया
TypeVerb
Rootसच् (धातु)
शिवाभिःwith auspicious (ones)
शिवाभिः:
करण (सचसे इत्यस्य; नियुद्भिः सह)
TypeAdjective
Rootशिव (प्रातिपदिक)
दिविin heaven
दिवि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक) / द्यौ (प्रातिपदिक)
मूर्धानम्head/summit
मूर्धानम्:
कर्म (दधिषे)
TypeNoun
Rootमूर्धन् (प्रातिपदिक)
दधिषेyou have placed/you set
दधिषे:
क्रिया
TypeVerb
Rootधा (धातु)
स्वःसाम्heaven-winning / bringing heaven
स्वःसाम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootस्वःसा (प्रातिपदिक; स्वः + सा ‘winning/possessing heaven’)
जिह्वाम्tongue
जिह्वाम्:
कर्म (चकृषे)
TypeNoun
Rootजिह्वा (प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
चकृषेyou have made/formed
चकृषे:
क्रिया
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
हव्यवाहम्the oblation-carrier (conveyer of offerings)
हव्यवाहम्:
कर्म-विशेषण
TypeNoun
Rootहव्यवाह (प्रातिपदिक; हव्या + वाह)