HomeRig VedaMandala 10Sukta 8Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 10.8

Rishi: Dīrghatamas (traditional for RV 10.8)
Devata: Agni (hymn-level); this verse introduces Trita Āptya as a mythic-psychological actor within the Agni/ṛta narrative
Chandas: Triṣṭubh

अस्य त्रितः क्रतुना वव्रे अन्तरिच्छन्धीतिं पितुरेवैः परस्य । सचस्यमानः पित्रोरुपस्थे जामि ब्रुवाण आयुधानि वेति ॥

अ॒स्य त्रि॒तः क्रतु॑ना व॒व्रे अ॒न्तरि॒च्छन्धी॒तिं पि॒तुरेवै॒: पर॑स्य । स॒च॒स्यमा॑नः पि॒त्रोरु॒पस्थे॑ जा॒मि ब्रु॑वा॒ण आयु॑धानि वेति ॥

asyá tritáḥ krátunā vavré antár icchán dhītíṃ pitúr eváiḥ párasya | sacasyámānaḥ pitór upásthe jā́mi bruvāṇá ā́yudhāni veti ||

Of this work Trita, by his will, chose the inner way, seeking the thought of the supreme Father by his goings. Moving in companionship in the lap of the Father, speaking as one of kin, he advances with the weapons (powers) of the ancestral spirit.

अ॒स्य । त्रि॒तः । क्रतु॑ना । व॒व्रे । अ॒न्तः । इ॒च्छन् । धी॒तिम् । पि॒तुः । एवैः॑ । पर॑स्य । स॒च॒स्यमा॑नः । पि॒त्रोः । उ॒पऽस्थे॑ । जा॒मि । ब्रु॒वा॒णः । आयु॑धानि । वे॒ति॒ ॥अस्य । त्रितः । क्रतुना । वव्रे । अन्तः । इच्छन् । धीतिम् । पितुः । एवैः । परस्य । सचस्यमानः । पित्रोः । उपस्थे । जामि । ब्रुवाणः । आयुधानि । वेति ॥asya | tritaḥ | kratunā | vavre | antaḥ | icchan | dhītim | pituḥ | evaiḥ | parasya | sacasyamānaḥ | pitroḥ | upa-sthe | jāmi | bruvāṇaḥ | āyudhāni | veti

अस्यof this (one)
अस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → अस्य
त्रितःTrita
त्रितः:
कर्तृ
TypeNoun (proper)
Rootत्रित (प्रातिपदिक; देव-नाम)
क्रतुनाby (his) resolve/insight
क्रतुना:
करण
TypeNoun
Rootक्रतु (प्रातिपदिक)
वव्रेchose / enclosed (for himself)
वव्रे:
क्रिया
TypeVerb
Root√वृ (वृञ् वरणे ‘to choose/cover’)
अन्तरिक्षम्the midspace, atmosphere
अन्तरिक्षम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
छन्धीतिम्a covering/guarding (enclosure)
छन्धीतिम्:
कर्म (अन्तरिक्षम् के साथ समन्वित)
TypeNoun
Rootछन्धीति (प्रातिपदिक; ‘छन्दस्/छन्द्’ से; ‘आवरण/आच्छादन/रक्षा’ अर्थ-सम्भव)
पितुःof the father
पितुः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव (निपात)
इःhe (this one)
इः:
कर्तृ (द्वितीय खण्ड में ‘सचस्यमानः’ के साथ सह-निर्देश)
TypePronoun
Rootइ (सर्वनाम-प्रातिपदिक; एष/अयम्-समूह का वैदिक रूप)
परस्यof the farther/other (one), of the beyond
परस्य:
सम्बन्ध
TypeAdjective (used substantively)
Rootपर (प्रातिपदिक)
सचस्यमानःassociating (with), keeping company
सचस्यमानः:
कर्तृ (मुख्य क्रिया ‘वेति’ का)
TypeParticiple
Root√सच् (सचँ समवाये/सहचर्ये ‘to accompany, be associated’)
पित्रोःof the two parents / of the two fathers
पित्रोः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
उपस्थेin the lap/seat
उपस्थे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootउपस्थ (प्रातिपदिक)
जामिas kin / familiarly / in a kindred way
जामि:
कर्म/प्रकार (ब्रुवाणः के कथन-प्रकार/विषय के रूप में)
TypeAdjective/Adverbial noun
Rootजामि (प्रातिपदिक; ‘निकट/समान/सहोदर’ अर्थ-सम्भव)
ब्रुवाणःspeaking
ब्रुवाणः:
कर्तृ (सह-कर्तृ; ‘सचस्यमानः’ के साथ)
TypeParticiple
Root√ब्रू (ब्रूञ् वचने ‘to speak’)
आयुधानिweapons
आयुधानि:
कर्म
TypeNoun
Rootआयुध (प्रातिपदिक)
वेतिpursues / seeks / goes after
वेति:
क्रिया
TypeVerb
Root√वे (वेञ् गतौ/विन्दति-सम्बद्ध; वैदिक ‘to pursue/seek/go after’)