HomeRig VedaMandala 10Sukta 8Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 10.8

Devata: Agni (solarized, with sūra/arṇa imagery)
Chandas: Trishtubh (probable; needs verification)

आ यो मूर्धानं पित्रोररब्ध न्यध्वरे दधिरे सूरो अर्णः । अस्य पत्मन्नरुषीरश्वबुध्ना ऋतस्य योनौ तन्वो जुषन्त ॥

आ यो मू॒र्धानं॑ पि॒त्रोरर॑ब्ध॒ न्य॑ध्व॒रे द॑धिरे॒ सूरो॒ अर्ण॑: । अस्य॒ पत्म॒न्नरु॑षी॒रश्व॑बुध्ना ऋ॒तस्य॒ योनौ॑ त॒न्वो॑ जुषन्त ॥

ā́ yó mūrdhā́naṃ pitrór árabdha ny àdhvaré dadhire sū́ro árṇaḥ | asyá pátmann áruṣīr áśvabudhnā ṛtásya yónau tanvò juṣanta ||

He who has taken the head-summit of the two Parents and set it in the sacrifice—he, the Sun-bright flood. In his onward course the ruddy energies, horse-based, take delight in the womb of Ṛta, in their own embodied forms.

आ । यः । मू॒र्धान॑म् । पि॒त्रोः । अर॑ब्ध । नि । अ॒ध्व॒रे । द॒धि॒रे॒ । सूरः॑ । अर्णः॑ । अस्य॑ । पत्म॑न् । अरु॑षीः । अश्व॑ऽबुध्नाः । ऋ॒तस्य॑ । योनौ॑ । त॒न्वः॑ । जु॒ष॒न्त॒ ॥आ । यः । मूर्धानम् । पित्रोः । अरब्ध । नि । अध्वरे । दधिरे । सूरः । अर्णः । अस्य । पत्मन् । अरुषीः । अश्वबुध्नाः । ऋतस्य । योनौ । तन्वः । जुषन्त ॥ā | yaḥ | mūrdhānam | pitroḥ | arabdha | ni | adhvare | dadhire | sūraḥ | arṇaḥ | asya | patman | aruṣīḥ | aśva-budhnāḥ | ṛtasya | yonau | tanvaḥ | juṣanta

towards, unto
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग) / ā (preverb)
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मूर्धानम्head, summit
मूर्धानम्:
Karma
TypeNoun
Rootमूर्धन् (प्रातिपदिक)
पित्रोःof the two parents
पित्रोः:
Sambandha (genitive relation)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
अरब्धःhaving seized/laid hold (of), grasping
अरब्धः:
Kartā (as qualifier of यः)
TypeParticiple (Adjective)
Rootरभ् (धातु) → अरब्ध (कृदन्त, PPP)
निdown, into
नि:
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग) / ni (preverb)
अध्वरेin the sacrifice (ritual)
अध्वरे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootअध्वर (प्रातिपदिक)
दधिरेthey have placed/established
दधिरे:
Kriyā
TypeVerb
Rootधा (धातु)
सूरःthe Sun; the shining one
सूरः:
Kartā (appositional/subject term) अथवा विशेष्य (to यः)
TypeNoun
Rootसूर (प्रातिपदिक)
अर्णःflood, wave, stream (of waters/light)
अर्णः:
Karma (semantic object/apposition)
TypeNoun
Rootअर्ण (प्रातिपदिक)
अस्यof him/this
अस्य:
Sambandha
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पत्मन्in the flight/course (path of movement)
पत्मन्:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootपत्मन् (प्रातिपदिक)
अरुशीःthe ruddy (mares/rays)
अरुशीः:
Kartā
TypeAdjective (used substantively)
Rootअरुशी (प्रातिपदिक)
अश्वबुध्नाःhaving horses as their base; horse-based/horse-founded
अश्वबुध्नाः:
Kartā (qualifier)
TypeAdjective (Bahuvrīhi/Tatpuruṣa-like epithet)
Rootअश्व-बुध्न (समास; प्रातिपदिक)
ऋतस्यof ṛta (cosmic order/truth)
ऋतस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
योनौin the womb/source
योनौ:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
तन्वःof (their) body/self
तन्वः:
Sambandha
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
जुषन्तthey enjoy/favor; they take delight in
जुषन्त:
Kriyā
TypeVerb
Rootजुष् (धातु)