HomeRig VedaMandala 10Sukta 78Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 10.78

Devata: Maruts (likely, given 10.78.8 explicitly addresses Marutaḥ; hymn-wide devatā inference)
Chandas: Jagatī/Triṣṭubh mixture possible; verse-level meter needs confirmation from full hymn scan

विप्रासो न मन्मभिः स्वाध्यो देवाव्यो न यज्ञैः स्वप्नसः । राजानो न चित्राः सुसंदृशः क्षितीनां न मर्या अरेपसः ॥

विप्रा॑सो॒ न मन्म॑भिः स्वा॒ध्यो॑ देवा॒व्यो॒३॒॑ न य॒ज्ञैः स्वप्न॑सः । राजा॑नो॒ न चि॒त्राः सु॑सं॒दृश॑: क्षिती॒नां न मर्या॑ अरे॒पस॑: ॥

viprā́so na mánma-bhiḥ svādhyò devā́vyo na yajñáiḥ svápnasaḥ | rājā́no na citrā́ḥ su-sandṛ́śaḥ kṣitīnā́ṃ na maryā́ arepásaḥ ||

Like seers by their inspired formulations, like those who win the gods by sacrifice, they are perfect in their right workings; like kings they are splendid and fair to behold, like noble men among the peoples they are without blemish.

विप्रा॑सः । न । मन्म॑ऽभिः । सु॒ऽआ॒ध्यः॑ । दे॒व॒ऽअ॒व्यः॑ । न । य॒ज्ञैः । सु॒ऽअप्न॑सः । राजा॑नः । न । चि॒त्राः । सु॒ऽस॒न्दृशः॑ । क्षि॒ती॒नाम् । न । मर्याः॑ । अ॒रे॒पसः॑ ॥विप्रासः । न । मन्मभिः । सुआध्यः । देवअव्यः । न । यज्ञैः । सुअप्नसः । राजानः । न । चित्राः । सुसन्दृशः । क्षितीनाम् । न । मर्याः । अरेपसः ॥viprāsaḥ | na | manma-bhiḥ | su-ādhyaḥ | deva-avyaḥ | na | yajñaiḥ | su-apnasaḥ | rājānaḥ | na | citrāḥ | su-sandṛśaḥ | kṣitīnām | na | maryāḥ | arepasaḥ

विप्रासःinspired poets/seers
विप्रासः:
Kartā
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक) < √विप्/√वेप् (कम्पने) (निरुक्त-परम्परा)
like, as
:
TypeIndeclinable
Root
मन्मभिःwith thoughts/intentions
मन्मभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootमन्मन् (प्रातिपदिक) < √मन् (मनने)
स्वाध्यःself-impelled/independent (one)
स्वाध्यः:
Kartā
TypeAdjective
Rootस्वाध्य (प्रातिपदिक) (स्व + आध्य/अध्य)
देवाव्यःgod-aided / belonging to the gods
देवाव्यः:
Kartā
TypeAdjective
Rootदेवाव्य (प्रातिपदिक) (देव + अव्य)
like, as
:
TypeIndeclinable
Root
यज्ञैःwith sacrifices/rites
यज्ञैः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक) < √यज् (देवपूजासंगतिकरणदानेषु)
स्वप्नसःdreamers / sleepers (lit. ‘those of sleep’)
स्वप्नसः:
Kartā
TypeNoun
Rootस्वप्नस (प्रातिपदिक) < √स्वप् (निद्रायाम्)
राजानःkings
राजानः:
Kartā
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक) < √राज् (दीप्तौ/राज्ये)
like, as
:
TypeIndeclinable
Root
चित्राःbright/variegated/wondrous
चित्राः:
Kartā
TypeAdjective
Rootचित्र (प्रातिपदिक)
सुसंदृशःgood-looking / fair to behold
सुसंदृशः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसु-संदृश (प्रातिपदिक) (सु + संदृश) < √दृश् (दर्शने)
क्षितीनाम्of the dwellings/peoples/lands
क्षितीनाम्:
Adhikaraṇa (genitive of sphere/association)
TypeNoun
Rootक्षिति (प्रातिपदिक) < √क्षि (क्षये/निवासे) (परम्परागत)
like, as
:
TypeIndeclinable
Root
मर्याःyoung men/warriors
मर्याः:
Kartā
TypeNoun
Rootमर्य (प्रातिपदिक)
अरेपसःunblemished, faultless
अरेपसः:
Kartā
TypeAdjective
Rootअ-रेपस् (प्रातिपदिक) (नञ् + रेपस्) (रेपस् = blemish/defect)