HomeRig VedaMandala 10Sukta 73Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 10.73

Rishi: Likely Gaurivīti Śāktya (traditional Anukramaṇī attribution for RV 10.73; verify against specific śākhā lists)
Devata: Indra
Chandas: Trishtubh (probable; verify)

त्वं जघन्थ नमुचिं मखस्युं दासं कृण्वान ऋषये विमायम् । त्वं चकर्थ मनवे स्योनान्पथो देवत्राञ्जसेव यानान् ॥

त्वं ज॑घन्थ॒ नमु॑चिं मख॒स्युं दासं॑ कृण्वा॒न ऋष॑ये॒ विमा॑यम् । त्वं च॑कर्थ॒ मन॑वे स्यो॒नान्प॒थो दे॑व॒त्राञ्ज॑सेव॒ याना॑न् ॥

tváṃ jaghántha námuciṃ makhasyúṃ dā́sāṃ kṛṇvāná ṛ́ṣaye vímāyam | tváṃ cakártha mánave syonā́n pátho deva-trā́ñjásā-iva yā́nān ||

Thou didst strike down Namuci, the perverter of the sacrifice, making the obstructer subject for the seer’s discerning measure. Thou didst fashion for Manu the pleasant paths, godward ways, straight as if by direct going.

त्वम् । जा॒घ॒न्थ॒ । नमु॑चिम् । म॒ख॒स्युम् । दास॑म् । कृ॒ण्वा॒नः । ऋष॑ये । विऽमा॑यम् । त्वम् । च॒क॒र्थ॒ । मन॑वे । स्यो॒नान् । प॒थः । दे॒व॒ऽत्रा । अञ्ज॑साऽइव । याना॑न् ॥त्वम् । जाघन्थ । नमुचिम् । मखस्युम् । दासम् । कृण्वानः । ऋषये । विमायम् । त्वम् । चकर्थ । मनवे । स्योनान् । पथः । देवत्रा । अञ्जसाइव । यानान् ॥tvam | jāghantha | namucim | makhasyum | dāsam | kṛṇvānaḥ | ṛṣaye | vi-māyam | tvam | cakartha | manave | syonān | pathaḥ | deva-trā | añjasāiva | yānān

त्वम्thou (you)
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जघन्थyou slew
जघन्थ:
क्रिया
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
नमुचिम्Namuci
नमुचिम्:
कर्म
TypeNoun (proper name)
Rootनमुचि (प्रातिपदिक; नाम)
मखस्युम्the sacrificer’s foe / one hostile to the rite
मखस्युम्:
कर्म (नमुचिम्-विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective
Rootमखस्यु (प्रातिपदिक)
दासम्the Dāsa (demon/foe)
दासम्:
कर्म (नमुचिम्-अपि)
TypeNoun
Rootदास (प्रातिपदिक)
कृण्वानःdoing, making
कृण्वानः:
कर्तृ (त्वम्-समनाधिकरण; सहक्रिया)
TypeParticiple
Rootकृ (धातु)
ऋषयेfor the seer
ऋषये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
विमायम्special power/skill; wondrous might
विमायम्:
कर्म (कृण्वानः—किं? )
TypeNoun (abstract)
Rootविमाय (प्रातिपदिक; ‘विमाया’/‘विमाय’ = विशेष-शक्ति/कौशल)
त्वम्thou
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
चकर्थyou made
चकर्थ:
क्रिया
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
मनवेfor Manu
मनवे:
सम्प्रदान
TypeNoun (proper/ancestor)
Rootमनु (प्रातिपदिक)
स्योनान्pleasant, easy, kindly
स्योनान्:
कर्म (पथः-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootस्योन (प्रातिपदिक)
पथःpaths
पथः:
कर्म
TypeNoun
Rootपथ्/पथ (प्रातिपदिक)
देवत्रान्godward, toward the gods
देवत्रान्:
कर्म (पथः-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootदेवत्र (प्रातिपदिक; दिशावाचक/अव्ययीभावार्थ)
जसेवas if swiftly; quickly
जसेव:
TypeAdverbial (compound-like)
Rootजसु (प्रातिपदिक) + इव (उपमा-अव्यय)
यानान्ways, courses; journeys
यानान्:
कर्म (पथः-सम्बद्धम्)
TypeNoun
Rootयान (प्रातिपदिक)